<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="pt" lang="pt">
<head>
<title>Homo floresiensis</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Homo_floresiensis"/>
<meta name="wx_page_id" content="70808"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Homo floresiensis" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Homo floresiensis</h1>

<wx:template id="wx_t1" pagename="Predefinição:Taxocaixa" page_id="1032493"/>
<table class="toccolours" style="width:235px; background:white; margin: 0 0 0.5em 1em; float:right; clear:right" cellspacing="1" id="wx2">
<tr id="wx3">
<th bgcolor="lightgrey" align="center" id="wx4"><span class="noprint" style="position:relative; float:right; font-size:70%;" id="wx5">&lt;imagemap&gt;Imagem:Information-silk.png|Como ler uma caixa taxonómica</span>
<p id="wx6">rect 0 0 50 50 <a href="/wpt/Wikipedia:Como_ler_uma_caixa_taxon%C3%B3mica" title="Wikipedia:Como ler uma caixa taxonómica" wx:linktype="known" wx:pagename="Wikipedia:Como_ler_uma_caixa_taxonómica" id="wx7">Wikipedia:Como ler uma caixa taxonómica</a> desc none&lt;/imagemap&gt;<font color="#000099" size="3" id="wx8"><i id="wx9"><b id="wx10">Homo floresiensis</b></i></font></p>
</th>
</tr>

<tr style="text-align:center;" id="wx11">
<td id="wx12"/>
</tr>

<tr style="text-align:center; background:lightgrey;" id="wx13">
<th id="wx14">
<center id="wx15"><a href="/wpt/Estado_de_conserva%C3%A7%C3%A3o" title="Estado de conservação" wx:linktype="known" wx:pagename="Estado_de_conservação" wx:page_id="50535" id="wx16">Estado de conservação</a></center>
</th>
</tr>

<tr id="wx17">
<td style="" id="wx18">
<div style="text-align:center" id="wx19"><a href="/wpt/Imagem:Status_iucn3.1_EX_pt.svg" title="" wx:linktype="image" wx:pagename="Imagem:Status_iucn3.1_EX_pt.svg" id="wx20"><img src="/wpt/Imagem:Status_iucn3.1_EX_pt.svg" alt="" width="200" id="wx21"/></a><br id="wx22"/>
<small id="wx23"><a href="/wpt/Extin%C3%A7%C3%A3o" title="Extinção" wx:linktype="known" wx:pagename="Extinção" wx:page_id="14918" id="wx24">Extinta</a></small></div>
</td>
</tr>

<tr style="text-align:center;" id="wx25">
<th style="background: lightgrey;" id="wx26"><b id="wx27"><a href="/wpt/Classifica%C3%A7%C3%A3o_cient%C3%ADfica" title="Classificação científica" wx:linktype="known" wx:pagename="Classificação_científica" wx:page_id="642" id="wx28">Classificação científica</a></b> </th>
</tr>

<tr style="text-align:center;" id="wx29">
<td id="wx30">
<table style="margin:0 auto; text-align:left; background:white;" cellpadding="2" id="wx31">
<tr valign="top" id="wx32">
<td id="wx33"><a href="/wpt/Reino_%28biologia%29" title="Reino (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Reino_(biologia)" wx:page_id="16933" id="wx34">Reino</a>
<p id="wx35">:</p>
</td>
<td id="wx36"><a href="/wpt/Animalia" title="Animalia" wx:linktype="known" wx:pagename="Animalia" wx:page_id="5620" id="wx37">Animalia</a><br id="wx38"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx39">
<td id="wx40"><a href="/wpt/Filo" title="Filo" wx:linktype="known" wx:pagename="Filo" wx:page_id="19661" id="wx41">Filo</a>
<p id="wx42">:</p>
</td>
<td id="wx43"><a href="/wpt/Chordata" title="Chordata" wx:linktype="known" wx:pagename="Chordata" wx:page_id="13738" id="wx44">Chordata</a><br id="wx45"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx46">
<td id="wx47"><a href="/wpt/Classe_%28biologia%29" title="Classe (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Classe_(biologia)" wx:page_id="38762" id="wx48">Classe</a>
<p id="wx49">:</p>
</td>
<td id="wx50"><a href="/wpt/Mammalia" title="Mammalia" wx:linktype="known" wx:pagename="Mammalia" wx:page_id="651245" id="wx51">Mammalia</a><br id="wx52"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx53">
<td id="wx54"><a href="/wpt/Classe_%28biologia%29" title="Classe (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Classe_(biologia)" wx:page_id="38762" id="wx55">Infraclasse</a>
<p id="wx56">:</p>
</td>
<td id="wx57"><a href="/wpt/Placentalia" title="Placentalia" wx:linktype="known" wx:pagename="Placentalia" wx:page_id="817820" id="wx58">Placentalia</a><br id="wx59"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx60">
<td id="wx61"><a href="/wpt/Ordem_%28biologia%29" title="Ordem (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Ordem_(biologia)" wx:page_id="38764" id="wx62">Ordem</a>
<p id="wx63">:</p>
</td>
<td id="wx64"><a href="/wpt/Primates" title="Primates" wx:linktype="known" wx:pagename="Primates" wx:page_id="56516" id="wx65">Primates</a><br id="wx66"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx67">
<td id="wx68"><a href="/wpt/Fam%C3%ADlia_%28biologia%29" title="Família (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Família_(biologia)" wx:page_id="38767" id="wx69">Família</a>
<p id="wx70">:</p>
</td>
<td id="wx71"><a href="/wpt/Hominidae" title="Hominidae" wx:linktype="known" wx:pagename="Hominidae" wx:page_id="56515" id="wx72">Hominidae</a><br id="wx73"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx74">
<td id="wx75"><a href="/wpt/G%C3%A9nero_%28biologia%29" title="Género (biologia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Género_(biologia)" wx:page_id="47239" id="wx76">Género</a>
<p id="wx77">:</p>
</td>
<td id="wx78"><i id="wx79"><a href="/wpt/Homo" title="Homo" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo" wx:page_id="61723" id="wx80">Homo</a></i><br id="wx81"/>
 </td>
</tr>

<tr valign="top" id="wx82">
<td id="wx83"><a href="/wpt/Esp%C3%A9cie" title="Espécie" wx:linktype="known" wx:pagename="Espécie" wx:page_id="2687" id="wx84">Espécie</a>
<p id="wx85">:</p>
</td>
<td id="wx86"><span style="white-space: nowrap" id="wx87"><i id="wx88"><b id="wx89">H. floresiensis</b></i></span><br id="wx90"/>
 </td>
</tr>
</table>
</td>
</tr>

<tr bgcolor="lightgrey" id="wx91">
<th id="wx92">
<center id="wx93"><a href="/wpt/Nomenclatura_binomial" title="Nomenclatura binomial" wx:linktype="known" wx:pagename="Nomenclatura_binomial" wx:page_id="50413" id="wx94">Nome binomial</a></center>
</th>
</tr>

<tr style="text-align:center;" id="wx95">
<td id="wx96"><i id="wx97"><b id="wx98">Homo floresiensis</b></i><br id="wx99"/>
<small id="wx100">(Brown et. al., 2004)</small> </td>
</tr>
</table>

<wx:templateend start="wx_t1"/><wx:template id="wx_t2" pagename="Predefinição:Wikispecies" page_id="57824"/>
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 235px; padding: 2px; spacing: 2px; text-align: center; float: right;" id="wx101">
<div style="float: left; vertical-align:middle;" id="wx102">
<div class="wx_image" wx:align="none" id="wx103"><a href="/wpt/Imagem:Wikispecies-logo.svg" title="Wikispecies" wx:linktype="image" wx:pagename="Imagem:Wikispecies-logo.svg" id="wx104"><img src="/wpt/Imagem:Wikispecies-logo.svg" alt="Wikispecies" width="25" id="wx105"/></a></div>
</div>

<div style="margin-left: 30px; line-height:normal; vertical-align:middle;" id="wx106">
<p id="wx107">A <a href="http://species.wikimedia.org/wiki/P%C3%A1gina_principal" class="extiw" title="wikispecies:Página_principal" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="wikispecies:Página_principal" id="wx108">Wikispecies</a> tem informações sobre: <i id="wx109"><b id="wx110"><a href="http://species.wikimedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="extiw" title="wikispecies:Homo_floresiensis" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="wikispecies:Homo_floresiensis" id="wx111">Homo floresiensis</a></b></i></p>
</div>
</div>

<wx:templateend start="wx_t2"/>
<p id="wx112"><i id="wx113"><b id="wx114">Homo floresiensis</b></i> é uma espécie extinta da família <a href="/wpt/Hominidae" title="Hominidae" wx:linktype="known" wx:pagename="Hominidae" wx:page_id="56515" id="wx115">Hominidae</a> que viveu na <a href="/wpt/Flores_%28Indon%C3%A9sia%29" title="Flores (Indonésia)" wx:linktype="known" wx:pagename="Flores_(Indonésia)" wx:page_id="323954" id="wx116">Ilha de Flores</a>, pertencente à <a href="/wpt/Indon%C3%A9sia" title="Indonésia" wx:linktype="known" wx:pagename="Indonésia" wx:page_id="4018" id="wx117">Indonésia</a>, até há 13000 anos. O <b id="wx118">homem de Flores</b> é conhecido através de um <a href="/wpt/Esqueleto_humano" title="Esqueleto humano" wx:linktype="known" wx:pagename="Esqueleto_humano" wx:page_id="36281" id="wx119">esqueleto</a> quase completo de uma <a href="/wpt/Mulher" title="Mulher" wx:linktype="known" wx:pagename="Mulher" wx:page_id="26044" id="wx120">mulher</a>, a que foi dado o nome de <i id="wx121">Hobbit</i>, e de seis outros indivíduos em diversos estados de conservação, incluindo um <a href="/wpt/Punho" title="Punho" wx:linktype="known" wx:pagename="Punho" wx:page_id="302796" id="wx122">punho</a> completo. A colonização da ilha de Flores pelo homem moderno deu-se o mais tardar há cerca de 35000 anos, o que implica que ambas as espécies coabitaram durante um largo período de tempo. Os fósseis encontram-se expostos no Centro Indonésio de Arqueologia em <a href="/wpt/Jacarta" title="Jacarta" wx:linktype="known" wx:pagename="Jacarta" wx:page_id="51533" id="wx123">Jacarta</a>.</p>

<div id="wx_toc"/>

<a id="Corpo" name="Corpo"/>
<wx:section level="2" title="Corpo" id="wxsec2"><h2 id="wx124">Corpo</h2>

<p id="wx125">A <a href="/wpt/Anatomia" title="Anatomia" wx:linktype="known" wx:pagename="Anatomia" wx:page_id="281" id="wx126">anatomia</a> do homem de Flores mistura características de <i id="wx127"><a href="/wpt/Australopithecus" title="Australopithecus" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus" wx:page_id="56715" id="wx128">Australopithecus</a></i> e <i id="wx129"><a href="/wpt/Homo_erectus" title="Homo erectus" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_erectus" wx:page_id="165854" id="wx130">Homo erectus</a></i> (extintas há 1,4 milhoes e 200 mil anos respectivamente) com traços do homem moderno <i id="wx131"><a href="/wpt/Homo_sapiens" title="Homo sapiens" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_sapiens" wx:page_id="5335" id="wx132">Homo sapiens</a></i>, numa combinação que intriga os <a href="/wpt/Cientista" title="Cientista" wx:linktype="known" wx:pagename="Cientista" wx:page_id="26366" id="wx133">cientistas</a>. A principal característica é a altura reduzida, estimada em cerca de um metro para os indivíduos <a href="/wpt/Adulto" title="Adulto" wx:linktype="known" wx:pagename="Adulto" wx:page_id="15022" id="wx134">adultos</a> (por comparação, os <a href="/wpt/Pigmeu" title="Pigmeu" wx:linktype="known" wx:pagename="Pigmeu" wx:page_id="514687" id="wx135">pigmeus</a> da <a href="/wpt/%C3%81frica" title="África" wx:linktype="known" wx:pagename="África" wx:page_id="5033" id="wx136">África</a> Central medem entre 1,3 a 1,5 metros), mais ou menos o mesmo de um <i id="wx137">Australopithecus</i>. A estrutura do <a href="/wpt/Cr%C3%A2nio" title="Crânio" wx:linktype="known" wx:pagename="Crânio" wx:page_id="15911" id="wx138">crânio</a> e da dentição assemelham-se ao do <a href="/wpt/Homo_erectus" title="Homo erectus" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_erectus" wx:page_id="165854" id="wx139">Homo erectus</a>, o que estabelece a ligação desta espécie com o <a href="/wpt/Homo_sapiens" title="Homo sapiens" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_sapiens" wx:page_id="5335" id="wx140">Homo sapiens</a>. As <a href="/wpt/M%C3%A3o" title="Mão" wx:linktype="known" wx:pagename="Mão" wx:page_id="55260" id="wx141">mãos</a> são no entanto humanas, à excepção do tamanho mais reduzido, o que mostra que é uma espécie diferente do <i id="wx142">H. erectus</i> e mais próxima do ser humano. Pensa-se que o tamanho reduzido pode ser uma adaptação do homem de Flores a um ambiente <a href="/wpt/Insular" title="Insular" wx:linktype="known" wx:pagename="Insular" wx:page_id="53349" id="wx143">insular</a> confinado, à semelhança do observado noutros mamíferos como o <i id="wx144"><a href="/wpt/Stegodon" title="Stegodon" wx:linktype="known" wx:pagename="Stegodon" wx:page_id="163041" id="wx145">Stegodon</a></i>, um <a href="/wpt/Elefante" title="Elefante" wx:linktype="known" wx:pagename="Elefante" wx:page_id="58326" id="wx146">elefante</a> <a href="/wpt/An%C3%A3o" title="Anão" wx:linktype="known" wx:pagename="Anão" wx:page_id="263632" id="wx147">anão</a>.</p>

<p id="wx148">O traço mais surpreendente do homem de Flores é a dimensão do <a href="/wpt/Cr%C3%A2nio" title="Crânio" wx:linktype="known" wx:pagename="Crânio" wx:page_id="15911" id="wx149">crânio</a>, que comporta um cérebro de apenas 380 cm³. Até esta descoberta, o volume mínimo admitido para o género <i id="wx150"><a href="/wpt/Homo" title="Homo" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo" wx:page_id="61723" id="wx151">Homo</a></i> era de 500 cm³. Apesar do tamanho do <a href="/wpt/C%C3%A9rebro" title="Cérebro" wx:linktype="known" wx:pagename="Cérebro" wx:page_id="36307" id="wx152">cérebro</a>, o homem de Flores era dotado de <a href="/wpt/Intelig%C3%AAncia" title="Inteligência" wx:linktype="known" wx:pagename="Inteligência" wx:page_id="13080" id="wx153">inteligência</a> suficiente para produzir os instrumentos de <a href="/wpt/Pedra_lascada" class="new" title="Pedra lascada" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Pedra_lascada" id="wx154">pedra lascada</a> encontrados junto dos <a href="/wpt/Osso" title="Osso" wx:linktype="known" wx:pagename="Osso" wx:page_id="3287" id="wx155">ossos</a>. Para além destas peças, o local continha restos ósseos calcinados de pequenos elefantes, <a href="/wpt/Rodentia" title="Rodentia" wx:linktype="known" wx:pagename="Rodentia" wx:page_id="54260" id="wx156">roedores</a> e outros mamíferos, que sugerem que tenham sido assados antes de comidos. A dimensão relativa de algumas destas presas com o homem de Flores mostra também que esta espécie era capaz de organizar uma caçada em grupo.</p>

<a id="Extin.C3.A7.C3.A3o" name="Extin.C3.A7.C3.A3o"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Extinção" id="wxsec3"><h2 id="wx157">Extinção</h2>

<p id="wx158">O homem de Flores extinguiu-se há cerca de 15000 anos por causas desconhecidas. As várias hipóteses sugeridas incluem competição com o homem moderno ou uma violenta erupção vulcânica ocorrida na ilha há 12000 anos. Seja qual for o motivo, o homem de Flores foi aparentemente a última espécie do género <i id="wx159">Homo</i> a extinguir-se, muito depois do <a href="/wpt/Neanderthal" title="Neanderthal" wx:linktype="known" wx:pagename="Neanderthal" wx:page_id="334518" id="wx160">Neanderthal</a> desaparecido há 28000 anos. <sup id="_ref-0" class="reference"><a href="#_note-0" title="" wx:fragment="_note-0" wx:linktype="note" id="wx161"/></sup></p>

<p id="wx162"><br id="wx163"/>
</p>

<a id="Refer.C3.AAncias" name="Refer.C3.AAncias"/>
<wx:section level="3" title="Referências" id="wxsec5"><h3 id="wx164">Referências</h3>

<wx:template id="wx_t3" pagename="Predefinição:Reflist" page_id="1033557"/>
<div class="references-small" id="wx165">
<ol class="references" id="wx166">
<li id="_note-0"><a href="#_ref-0" title="" wx:fragment="_ref-0" wx:linktype="noteref" id="wx167">↑</a> <a href="http://www1.folha.uol.com.br/folha/ciencia/ult306u361453.shtml" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx168">Cientistas afirmam que "homem de Flores" era indivíduo com má-formações</a></li>
</ol>
</div>

<wx:templateend start="wx_t3"/>
<wx:template id="wx_t4" pagename="Predefinição:Correlatos" page_id="193636"/>
<table class="infobox noprint" style="width:235px; line-height:2.2em; font-size:90%;" id="wx169">
<tr style="line-height:1.3em;" id="wx170">
<td colspan="2" align="center" id="wx171">
<p id="wx172">Outros projectos <a href="/wpt/Wikimedia_Foundation" title="Wikimedia Foundation" wx:linktype="known" wx:pagename="Wikimedia_Foundation" wx:page_id="7187" id="wx173">Wikimedia</a> também contêm material sobre este artigo:</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx174">
<th id="wx175"><a href="/wpt/Imagem:Commons-logo.svg" title=" " wx:linktype="image" wx:pagename="Imagem:Commons-logo.svg" id="wx176"><img src="/wpt/Imagem:Commons-logo.svg" alt=" " width="21" id="wx177"/></a> </th>
<td id="wx178"><a href="http://commons.wikimedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="extiw" title="commons:Homo_floresiensis" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="commons:Homo_floresiensis" id="wx179">Imagens e media</a>
<p id="wx180">no <a href="http://commons.wikimedia.org/wiki/P%C3%A1gina_principal" class="extiw" title="commons:Página_principal" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="commons:Página_principal" id="wx181">Commons</a></p>
</td>
</tr>

<tr id="wx182">
<th id="wx183"><a href="/wpt/Imagem:Wikispecies-logo.svg" title=" " wx:linktype="image" wx:pagename="Imagem:Wikispecies-logo.svg" id="wx184"><img src="/wpt/Imagem:Wikispecies-logo.svg" alt=" " width="21" id="wx185"/></a> </th>
<td id="wx186"><a href="http://species.wikimedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="extiw" title="wikispecies:Homo_floresiensis" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="wikispecies:Homo_floresiensis" id="wx187">Wikispecies</a> </td>
</tr>
</table>

<div id="interProject" style="clear: both; border-top: 2px dotted #AAAAAA; margin-top: 2em;">
<div title="Links para outros projetos da Wikimedia" id="wx188">
<ul id="wx189">
<li id="wx190"><a href="http://commons.wikimedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="extiw" title="commons:Homo_floresiensis" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="commons:Homo_floresiensis" id="wx191">Commons</a></li>

<li id="wx192"><a href="http://species.wikimedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="extiw" title="wikispecies:Homo_floresiensis" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="wikispecies:Homo_floresiensis" id="wx193">Wikispecies</a></li>
</ul>
</div>
</div>

<wx:templateend start="wx_t4"/>
<ul id="wx194">
<li id="wx195"><i id="wx196">Meet our new human relatives</i>
<p id="wx197">, por Will Knight e Rachel Nowak. <i id="wx198"><a href="/wpt/New_Scientist" title="New Scientist" wx:linktype="known" wx:pagename="New_Scientist" wx:page_id="1311260" id="wx199">New Scientist</a></i>, <a href="/wpt/30_de_Outubro" title="30 de Outubro" wx:linktype="known" wx:pagename="30_de_Outubro" wx:page_id="10960" id="wx200">30 de Outubro</a> de <a href="/wpt/2004" title="2004" wx:linktype="known" wx:pagename="2004" wx:page_id="7634" id="wx201">2004</a></p>
</li>

<li id="wx202"><i id="wx203">O Menor dos Humanos</i>
<p id="wx204">, por Kate Wong. <i id="wx205"><a href="/wpt/Scientific_American_Brasil" title="Scientific American Brasil" wx:linktype="known" wx:pagename="Scientific_American_Brasil" wx:page_id="92517" id="wx206">Scientific American Brasil</a></i>, <a href="/wpt/Mar%C3%A7o" title="Março" wx:linktype="known" wx:pagename="Março" wx:page_id="11917" id="wx207">Março</a> de <a href="/wpt/2005" title="2005" wx:linktype="known" wx:pagename="2005" wx:page_id="24046" id="wx208">2005</a></p>
</li>
</ul>

<a id="Liga.C3.A7.C3.B5es_externas" name="Liga.C3.A7.C3.B5es_externas"/>
</wx:section></wx:section><wx:section level="2" title="Ligações externas" id="wxsec4"><h2 id="wx209"><wx:template id="wx_t5" pagename="Predefinição:Links" page_id="71869"/>Ligações externas<wx:templateend start="wx_t5"/></h2>

<wx:template id="wx_t6" pagename="Predefinição:Evolução_Humana" page_id="320844"/>
<table class="navbox noprint collapsible autocollapse nowraplinks" style="margin:auto;" id="wx210">
<tr id="wx211">
<th colspan="1" style="text-align:center;width:100%;background: #C0C0C0;" id="wx212">
<div style="float:left; width:6em; vertical-align:middle; text-align:left;" id="wx213">
<div class="noprint plainlinksneverexpand" style="background-color:transparent; padding:0; white-space:nowrap; font-weight:normal; font-size:xx-small; background: #C0C0C0;;border:none;;" id="wx214">
<p id="wx215"><a href="/wpt/Predefini%C3%A7%C3%A3o:Evolu%C3%A7%C3%A3o_Humana" title="Predefinição:Evolução Humana" wx:linktype="known" wx:pagename="Predefinição:Evolução_Humana" wx:page_id="320844" id="wx216"><span title="Ver esta predefinição" style="background: #C0C0C0;;border:none;;" id="wx217">v</span></a> <span style="font-size:80%;" id="wx218">•</span> <a href="/wpt/Predefini%C3%A7%C3%A3o_Discuss%C3%A3o:Evolu%C3%A7%C3%A3o_Humana" class="new" title="Predefinição Discussão:Evolução Humana" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Predefinição_Discussão:Evolução_Humana" id="wx219"><span style="color:#002bb8;background: #C0C0C0;;border:none;;" title="Discussão sobre esta predefinição" id="wx220">d</span></a> <span style="font-size:80%;" id="wx221">•</span> <a href="http://wpt/wpt/index.php?title=Predefini%C3%A7%C3%A3o:Evolu%C3%A7%C3%A3o_Humana&amp;action=edit" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx222"><span style="color:#002bb8;background: #C0C0C0;;border:none;;" title="Editar esta predefinição" id="wx223">e</span></a> <span style="font-size:80%;" id="wx224">•</span> <a href="http://wpt/wpt/index.php?title=Predefini%C3%A7%C3%A3o:Evolu%C3%A7%C3%A3o_Humana&amp;action=history" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx225"><span style="color:#002bb8;background: #C0C0C0;;border:none;;" title="Histórico desta predefinição" id="wx226">h</span></a></p>
</div>
</div>

<span style="font-size:110%;" id="wx227"><a href="/wpt/Evolu%C3%A7%C3%A3o_humana" title="Evolução humana" wx:linktype="known" wx:pagename="Evolução_humana" wx:page_id="158560" id="wx228">Evolução Humana</a></span></th>
</tr>

<tr id="wx229">
<td colspan="1" style="text-align:center;width:100%;font-size:95%;" id="wx230">
<div id="wx231">
<div style="background-color:#ddd" id="wx232"><b id="wx233"><a href="/wpt/Hominini" title="Hominini" wx:linktype="known" wx:pagename="Hominini" wx:page_id="1563628" id="wx234">Hominini</a></b></div>

<p id="wx235"><i id="wx236"><a href="/wpt/Sahelanthropus_tchadensis" title="Sahelanthropus tchadensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Sahelanthropus_tchadensis" wx:page_id="381966" id="wx237">Sahelanthropus tchadensis</a> • <a href="/wpt/Orrorin_tugenensis" title="Orrorin tugenensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Orrorin_tugenensis" wx:page_id="167968" id="wx238">Orrorin tugenensis</a> • <a href="/wpt/Kenyanthropus_platyops" class="new" title="Kenyanthropus platyops" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Kenyanthropus_platyops" id="wx239">Kenyanthropus platyops</a></i><br id="wx240"/>
 <i id="wx241"><b id="wx242"><a href="/wpt/Ardipithecus" title="Ardipithecus" wx:linktype="known" wx:pagename="Ardipithecus" wx:page_id="1298631" id="wx243">Ardipithecus</a>:</b></i> <i id="wx244"><a href="/wpt/Ardipithecus_kadabba" title="Ardipithecus kadabba" wx:linktype="known" wx:pagename="Ardipithecus_kadabba" wx:page_id="1303478" id="wx245">A. kadabba</a></i> • <i id="wx246"><a href="/wpt/Ardipithecus_ramidus" title="Ardipithecus ramidus" wx:linktype="known" wx:pagename="Ardipithecus_ramidus" wx:page_id="302367" id="wx247">A. ramidus</a></i></p>

<div style="background-color:#ddd" id="wx248"><b id="wx249"><a href="/wpt/Australopitecinos" class="new" title="Australopitecinos" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Australopitecinos" id="wx250">Australopitecinos</a></b></div>

<p id="wx251"><i id="wx252"><b id="wx253"><a href="/wpt/Australopithecus" title="Australopithecus" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus" wx:page_id="56715" id="wx254">Australopithecus</a>:</b> <a href="/wpt/Australopithecus_anamensis" title="Australopithecus anamensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus_anamensis" wx:page_id="167962" id="wx255">A. anamensis</a> • <a href="/wpt/Australopithecus_afarensis" title="Australopithecus afarensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus_afarensis" wx:page_id="142917" id="wx256">A. afarensis</a> • <a href="/wpt/Australopithecus_bahrelghazali" class="new" title="Australopithecus bahrelghazali" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Australopithecus_bahrelghazali" id="wx257">A. bahrelghazali</a> • <a href="/wpt/Australopithecus_africanus" title="Australopithecus africanus" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus_africanus" wx:page_id="50463" id="wx258">A. africanus</a> • <a href="/wpt/Australopithecus_garhi" title="Australopithecus garhi" wx:linktype="known" wx:pagename="Australopithecus_garhi" wx:page_id="605717" id="wx259">A. garhi</a></i><br id="wx260"/>
 <i id="wx261"><b id="wx262"><a href="/wpt/Paranthropus" title="Paranthropus" wx:linktype="known" wx:pagename="Paranthropus" wx:page_id="660662" id="wx263">Paranthropus</a>:</b> <a href="/wpt/Paranthropus_aethiopicus" title="Paranthropus aethiopicus" wx:linktype="known" wx:pagename="Paranthropus_aethiopicus" wx:page_id="165977" id="wx264">P. aethiopicus</a> • <a href="/wpt/Paranthropus_boisei" title="Paranthropus boisei" wx:linktype="known" wx:pagename="Paranthropus_boisei" wx:page_id="166874" id="wx265">P. boisei</a> • <a href="/wpt/Paranthropus_robustus" title="Paranthropus robustus" wx:linktype="known" wx:pagename="Paranthropus_robustus" wx:page_id="166885" id="wx266">P. robustus</a></i></p>

<div style="background-color:#ddd" id="wx267"><b id="wx268">Humano e os proto-humanos</b></div>

<p id="wx269"><i id="wx270"><b id="wx271"><a href="/wpt/Homo" title="Homo" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo" wx:page_id="61723" id="wx272">Homo</a>:</b> <a href="/wpt/Homo_habilis" title="Homo habilis" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_habilis" wx:page_id="80266" id="wx273">H. habilis</a> • <a href="/wpt/Homo_rudolfensis" title="Homo rudolfensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_rudolfensis" wx:page_id="320825" id="wx274">H. rudolfensis</a> • <a href="/wpt/Homo_georgicus" title="Homo georgicus" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_georgicus" wx:page_id="1299101" id="wx275">H. georgicus</a> • <a href="/wpt/Homo_ergaster" title="Homo ergaster" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_ergaster" wx:page_id="53652" id="wx276">H. ergaster</a> • <a href="/wpt/Homo_erectus" title="Homo erectus" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_erectus" wx:page_id="165854" id="wx277">H. erectus</a> (<a href="/wpt/Homo_erectus_lantianensis" class="new" title="Homo erectus lantianensis" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Homo_erectus_lantianensis" id="wx278">H. e. lantianensis</a> • <a href="/wpt/Homo_erectus_palaeojavanicus" class="new" title="Homo erectus palaeojavanicus" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Homo_erectus_palaeojavanicus" id="wx279">H. e. palaeojavanicus</a> • <a href="/wpt/Homo_erectus_pekinensis" class="new" title="Homo erectus pekinensis" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Homo_erectus_pekinensis" id="wx280">H. e. pekinensis</a> • <a href="/wpt/Homo_erectus_soloensis" class="new" title="Homo erectus soloensis" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Homo_erectus_soloensis" id="wx281">H. e. soloensis</a>) • <a href="/wpt/Homo_cepranensis" class="new" title="Homo cepranensis" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Homo_cepranensis" id="wx282">H. cepranensis</a> • <a href="/wpt/Homo_antecessor" title="Homo antecessor" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_antecessor" wx:page_id="176747" id="wx283">H. antecessor</a> • <a href="/wpt/Homo_heidelbergensis" title="Homo heidelbergensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_heidelbergensis" wx:page_id="165855" id="wx284">H. heidelbergensis</a> • <a href="/wpt/Neanderthal" title="Neanderthal" wx:linktype="known" wx:pagename="Neanderthal" wx:page_id="334518" id="wx285">H. neanderthalensis</a> • <a href="/wpt/Homo_rhodesiensis" title="Homo rhodesiensis" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_rhodesiensis" wx:page_id="1563519" id="wx286">H. rhodesiensis</a> • <a href="/wpt/Homo_floresiensis" title="Homo floresiensis" wx:linktype="self" wx:pagename="Homo_floresiensis" wx:page_id="70808" id="wx287">H. floresiensis</a> • <a href="/wpt/H.%C2%A0sapiens" class="new" title="H. sapiens" wx:linktype="unknown" wx:pagename="H. sapiens" id="wx288">H. sapiens</a> (<a href="/wpt/Homo_sapiens_idaltu" title="Homo sapiens idaltu" wx:linktype="known" wx:pagename="Homo_sapiens_idaltu" wx:page_id="408415" id="wx289">H. s. idaltu</a> • <a href="/wpt/Human" class="new" title="Human" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Human" id="wx290">H. s. sapiens</a>)</i></p>

<div style="background-color:#ddd" id="wx291"><b id="wx292">Tópicos:</b> <a href="/wpt/Cro-Magnon" title="Cro-Magnon" wx:linktype="known" wx:pagename="Cro-Magnon" wx:page_id="128080" id="wx293">Cro-Magnon</a>
<p id="wx294">• <a href="/wpt/Cronologia_da_evolu%C3%A7%C3%A3o_humana" title="Cronologia da evolução humana" wx:linktype="known" wx:pagename="Cronologia_da_evolução_humana" wx:page_id="180257" id="wx295">Cronologia da evolução humana</a> • <a href="/wpt/Evolu%C3%A7%C3%A3o_multirregional" title="Evolução multirregional" wx:linktype="known" wx:pagename="Evolução_multirregional" wx:page_id="478526" id="wx296">Evolução multirregional</a> • <a href="/wpt/Teoria_da_cat%C3%A1strofe_de_Toba" title="Teoria da catástrofe de Toba" wx:linktype="known" wx:pagename="Teoria_da_catástrofe_de_Toba" wx:page_id="1582161" id="wx297">Teoria da catástrofe de Toba</a> • <a href="/wpt/Teoria_do_macaco_aqu%C3%A1tico" title="Teoria do macaco aquático" wx:linktype="known" wx:pagename="Teoria_do_macaco_aquático" wx:page_id="922828" id="wx298">Teoria do macaco aquático</a></p>
</div>
</div>
</td>
</tr>
</table>

<wx:templateend start="wx_t6"/>
<p id="wx299"><wx:template id="wx_t7" pagename="Predefinição:Link_FA" page_id="162503"/>
<span id="interwiki-en-fa"/> <wx:templateend start="wx_t7"/>
</p>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wpt/index.php?title=Especial:Categories&amp;article=Homo_floresiensis" title="Especial:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Especial:Categories" id="wx300">Categorias de páginas</a>: <span dir="ltr" id="wx301"><a href="/wpt/Categoria:Homin%C3%ADdeos_extintos" title="Categoria:Hominídeos extintos" wx:linktype="known" wx:pagename="Categoria:Hominídeos_extintos" wx:page_id="75910" id="wx302">Hominídeos extintos</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
Outras línguas: <a href="http://bg.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="bg:Homo_floresiensis" id="wx303">Български</a> | <a href="http://ca.wikipedia.org/wiki/Home_de_Flores" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ca:Home_de_Flores" id="wx304">Català</a> | <a href="http://da.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="da:Homo_floresiensis" id="wx305">Dansk</a> | <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="de:Homo_floresiensis" id="wx306">Deutsch</a> | <a href="http://el.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="el:Homo_floresiensis" id="wx307">Ελληνικά</a> | <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="en:Homo_floresiensis" id="wx308">English</a> | <a href="http://eo.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="eo:Homo_floresiensis" id="wx309">Esperanto</a> | <a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="es:Homo_floresiensis" id="wx310">Español</a> | <a href="http://fi.wikipedia.org/wiki/Floresinihminen" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fi:Floresinihminen" id="wx311">Suomi</a> | <a href="http://fr.wikipedia.org/wiki/Homme_de_Flores" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fr:Homme_de_Flores" id="wx312">Français</a> | <a href="http://hu.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="hu:Homo_floresiensis" id="wx313">Magyar</a> | <a href="http://id.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="id:Homo_floresiensis" id="wx314">Bahasa Indonesia</a> | <a href="http://is.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="is:Homo_floresiensis" id="wx315">Íslenska</a> | <a href="http://it.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="it:Homo_floresiensis" id="wx316">Italiano</a> | <a href="http://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%9B%E3%83%A2%E3%83%BB%E3%83%95%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%AC%E3%82%B7%E3%82%A8%E3%83%B3%E3%82%B7%E3%82%B9" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ja:ホモ・フローレシエンシス" id="wx317">日本語</a> | <a href="http://ka.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ka:Homo_floresiensis" id="wx318">ქართული</a> | <a href="http://la.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="la:Homo_floresiensis" id="wx319">Latina</a> | <a href="http://lv.wikipedia.org/wiki/Floresas_cilv%C4%93ks" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="lv:Floresas_cilvēks" id="wx320">Latviešu</a> | <a href="http://nl.wikipedia.org/wiki/Floresmens" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="nl:Floresmens" id="wx321">Nederlands</a> | <a href="http://no.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="no:Homo_floresiensis" id="wx322">Norsk (bokmål)</a> | <a href="http://pl.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="pl:Homo_floresiensis" id="wx323">Polski</a> | <a href="http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ru:Человек_флоресский" id="wx324">Русский</a> | <a href="http://sv.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="sv:Homo_floresiensis" id="wx325">Svenska</a> | <a href="http://tr.wikipedia.org/wiki/Homo_floresiensis" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="tr:Homo_floresiensis" id="wx326">Türkçe</a> | <a href="http://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%BD%9B%E7%BE%85%E5%8B%92%E6%96%AF%E4%BA%BA" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="zh:佛羅勒斯人" id="wx327">中文</a></div>
</body>
<wx:templatearguments for="wx_t1"><wx:argument name="binomial_autoridade">
<p id="wx328">(Brown et. al., 2004)</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t2"><wx:argument name="1">
<p id="wx329">Homo floresiensis</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t3"><wx:argument name="1">
<p id="wx330">Homo floresiensis</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t4"><wx:argument name="wikispecies">
<p id="wx331">Homo floresiensis</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t5"><wx:argument name="wikispecies">
<p id="wx332">Homo floresiensis</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t6"><wx:argument name="wikispecies">
<p id="wx333">Homo floresiensis</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
<wx:templatearguments for="wx_t7"><wx:argument name="1">
<p id="wx334">en</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
</html>
