<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Resistentie bij planten</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Resistentie_bij_planten"/>
<meta name="wx_page_id" content="408973"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Resistentie bij planten" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Resistentie bij planten</h1>

<p id="wx2">Een plant kan <b id="wx3">resistent</b> zijn tegen aantasting door <a href="/wnl/Schimmels" title="Schimmels" wx:linktype="known" wx:pagename="Schimmels" wx:page_id="1203495" id="wx4">schimmels</a>, <a href="/wnl/Bacterie" title="Bacterie" wx:linktype="known" wx:pagename="Bacterie" wx:page_id="9561" id="wx5">bacteriën</a>, <a href="/wnl/Virus_%28biologie%29" title="Virus (biologie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Virus_(biologie)" wx:page_id="9724" id="wx6">virussen</a>, <a href="/wnl/Mycoplasma" title="Mycoplasma" wx:linktype="known" wx:pagename="Mycoplasma" wx:page_id="154232" id="wx7">mycoplasma</a> ’s, <a href="/wnl/Nematode" title="Nematode" wx:linktype="known" wx:pagename="Nematode" wx:page_id="199270" id="wx8">nematoden</a>, <a href="/wnl/Insect" title="Insect" wx:linktype="known" wx:pagename="Insect" wx:page_id="6529" id="wx9">insecten</a> en <a href="/wnl/Mijt" title="Mijt" wx:linktype="known" wx:pagename="Mijt" wx:page_id="465800" id="wx10">mijten</a>, de zogenaamde biotische factoren, waardoor deze geen of minder schade lijdt. De plant wordt hier meestal aangeduid als waardplant. In het algemeen zijn planten resistent tegen zeer veel ziekteverwekkers en alleen vatbaar voor een beperkt aantal ziekteverwekkers. Door planten in monocultuur te telen kunnen ziekteverwekkers zich sneller verspreiden en aanpassen en zal meer aantasting optreden. Met <a href="/wnl/Plantenveredeling" title="Plantenveredeling" wx:linktype="known" wx:pagename="Plantenveredeling" wx:page_id="113091" id="wx11">plantenveredeling</a> wordt geprobeerd resistente <a href="/wnl/Ras_%28plant%29" title="Ras (plant)" wx:linktype="known" wx:pagename="Ras_(plant)" wx:page_id="42016" id="wx12">rassen</a> te maken en de aanpassing van de ziekteverwekker voor te blijven. Wat bijvoorbeeld bij <i id="wx13"><a href="/wnl/Phytopthora" title="Phytopthora" wx:linktype="known" wx:pagename="Phytopthora" wx:page_id="203314" id="wx14">Phytopthora</a></i> en <a href="/wnl/Aardappelmoeheid" title="Aardappelmoeheid" wx:linktype="known" wx:pagename="Aardappelmoeheid" wx:page_id="47358" id="wx15">aardappelmoeheid</a> bij de <a href="/wnl/Aardappel" title="Aardappel" wx:linktype="known" wx:pagename="Aardappel" wx:page_id="43" id="wx16">aardappel</a> maar slecht lukt.</p>

<p id="wx17">Bij resistentie kan onderscheid gemaakt worden in:</p>

<ul id="wx18">
<li id="wx19"><b id="wx20">Schijnresistentie</b>
<p id="wx21">veroorzaakt door:</p>

<ul id="wx22">
<li id="wx23">
<p id="wx24">Ontsnappingsresistentie. Hierbij loopt de levenscyclus van de ziekteverwekker (pathogeen) niet synchroon met de waardplant of het micro-klimaat is door teeltmaatregelen niet geschikt. Door te zorgen voor een droog gewas kunnen bijvoorbeeld schimmelsporen, zoals die van <a href="/wnl/Schurft_%28planten%29" title="Schurft (planten)" wx:linktype="known" wx:pagename="Schurft_(planten)" wx:page_id="153690" id="wx25">schurft</a>, niet op het blad kiemen.</p>
</li>

<li id="wx26">
<p id="wx27">Buitensluitingsresistentie. De ziekteverwekker kan de plant niet binnendringen, doordat de plaats van binnendringing gesloten is. Bijvoorbeeld door gesloten <a href="/wnl/Huidmondje" title="Huidmondje" wx:linktype="known" wx:pagename="Huidmondje" wx:page_id="104902" id="wx28">huidmondjes</a> of een gesloten bloei.</p>
</li>

<li id="wx29">
<p id="wx30">Vectorresistentie. Er zijn virussen die alleen overgedragen kunnen worden door een ander organisme zoals een <a href="/wnl/Bladluis" title="Bladluis" wx:linktype="known" wx:pagename="Bladluis" wx:page_id="231173" id="wx31">bladluis</a>. Als de plant resistent is tegen deze bladluis kan het virus de plant niet binnendringen.</p>
</li>

<li id="wx32">
<p id="wx33">Onderstamresistentie. Door resistentie van de <a href="/wnl/Onderstam_%28plant%29" title="Onderstam (plant)" wx:linktype="known" wx:pagename="Onderstam_(plant)" wx:page_id="409574" id="wx34">onderstam</a> kan de ziekte de hierop geënte plant niet binnendringen. Bijvoorbeeld resistentie tegen <a href="/wnl/Verwelkingsziekte" title="Verwelkingsziekte" wx:linktype="known" wx:pagename="Verwelkingsziekte" wx:page_id="265987" id="wx35">verwelkingsziekte</a>.</p>
</li>

<li id="wx36">
<p id="wx37">Herstelvermogen. Door een snelle groei kan de plant weer herstellen van een aantasting.</p>
</li>
</ul>
</li>

<li id="wx38"><b id="wx39">Echte resistentie</b>
<p id="wx40">.</p>

<ul id="wx41">
<li id="wx42">
<p id="wx43">Passieve resistentie. De resistentie is al aanwezig.</p>
</li>

<li id="wx44">
<p id="wx45">Actieve resistentie. Zodra de ziekteverwekker in contact komt met de plant, wordt resistentie opgeroepen door o.a. de vorming van phyto-alexinen, gomvorming, vorming van tylosen (<a href="/wnl/Iepziekte" title="Iepziekte" wx:linktype="known" wx:pagename="Iepziekte" wx:page_id="39231" id="wx46">iepziekte</a>) of een overgevoeligheidsreactie. Zo vormt de <a href="/wnl/Boon" title="Boon" wx:linktype="known" wx:pagename="Boon" wx:page_id="169" id="wx47">boon</a> phaseoline en de <a href="/wnl/Sojaboon" title="Sojaboon" wx:linktype="known" wx:pagename="Sojaboon" wx:page_id="30498" id="wx48">sojaboon</a> hydroxy-phaseoline.</p>
</li>
</ul>
</li>
</ul>

<p id="wx49">Bij overgevoeligheidsresistentie sterven de cellen rond de infectieplaats af, waardoor de ziekteverwekker zich niet kan verspreiden. Een voorbeeld hiervan is <a href="/wnl/Zwarte_roest" title="Zwarte roest" wx:linktype="known" wx:pagename="Zwarte_roest" wx:page_id="953997" id="wx50">zwarte roest</a> bij <a href="/wnl/Gewone_tarwe" title="Gewone tarwe" wx:linktype="known" wx:pagename="Gewone_tarwe" wx:page_id="118357" id="wx51">tarwe</a>.</p>

<a id="Gen-om-gen_relatie" name="Gen-om-gen_relatie"/>
<wx:section level="2" title="Gen-om-gen relatie" id="wxsec2"><h2 id="wx52">Gen-om-gen relatie</h2>

<p id="wx53">De resistentie berust bij een gen-om-gen relatie op één gen, zoals bij de <i id="wx54"><a href="/wnl/Bremia" class="new" title="Bremia" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Bremia" id="wx55">Bremia</a></i> schimmel in <a href="/wnl/Sla" title="Sla" wx:linktype="known" wx:pagename="Sla" wx:page_id="1661" id="wx56">sla</a>. In deze gevallen wordt gesproken van schimmel<a href="/wnl/Fysio" title="Fysio" wx:linktype="known" wx:pagename="Fysio" wx:page_id="377262" id="wx57">fysio</a> 's. Een <a href="/wnl/Ras_%28plant%29" title="Ras (plant)" wx:linktype="known" wx:pagename="Ras_(plant)" wx:page_id="42016" id="wx58">ras</a> is alleen resistent tegen een bepaald fysio of door stapeling van resistentie<a href="/wnl/Gen" title="Gen" wx:linktype="known" wx:pagename="Gen" wx:page_id="10917" id="wx59">genen</a> tegen een reeks van verschillende fysio 's. Deze vorm van resistentie is meestal niet stabiel en wordt door de ziekteverwekker vaak snel doorbroken.</p>

<a id="Resistentie_tegen_abiotische_factoren" name="Resistentie_tegen_abiotische_factoren"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Resistentie tegen abiotische factoren" id="wxsec3"><h2 id="wx60">Resistentie tegen abiotische factoren</h2>

<p id="wx61">Een plant kan resistentie hebben tegen:</p>

<ul id="wx62">
<li id="wx63">
<p id="wx64">Droogte. Voorbeelden hiervan zijn woestijnplanten, zoals <a href="/wnl/Cactusfamilie" title="Cactusfamilie" wx:linktype="known" wx:pagename="Cactusfamilie" wx:page_id="136671" id="wx65">cactussen</a>, maar ook bij de <a href="/wnl/Aardappel" title="Aardappel" wx:linktype="known" wx:pagename="Aardappel" wx:page_id="43" id="wx66">aardappel</a> komen rassen voor die vrij goed tegen een droogteperiode kunnen.</p>
</li>

<li id="wx67">
<p id="wx68">Hitte. Voorbeelden hiervan zijn ook de woestijnplanten.</p>
</li>

<li id="wx69">
<p id="wx70">Koude. De plant kan bij een lagere temperatuur nog groeien en/of is <a href="/wnl/Winterhard" title="Winterhard" wx:linktype="known" wx:pagename="Winterhard" wx:page_id="104131" id="wx71">winterhard</a> (wintervast). Een voorbeeld is <a href="/wnl/Ma%C3%AFs" title="Maïs" wx:linktype="known" wx:pagename="Maïs" wx:page_id="44430" id="wx72">maïs</a>, een oorspronkelijk tropische plant, waarbij rassen veredeld zijn, die bij de relatief lage temperatuur in het voorjaar in Nederland kunnen groeien.</p>
</li>

<li id="wx73">
<p id="wx74">Wateroverlast. De <a href="/wnl/Wilg" title="Wilg" wx:linktype="known" wx:pagename="Wilg" wx:page_id="9138" id="wx75">wilg</a> kan tegen een periode, waarin ze in het water staan, zoals bij overstroomde <a href="/wnl/Uiterwaard" title="Uiterwaard" wx:linktype="known" wx:pagename="Uiterwaard" wx:page_id="39790" id="wx76">uiterwaarden</a>.</p>
</li>
</ul>

<a id="Zie_ook" name="Zie_ook"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Zie ook" id="wxsec4"><h2 id="wx77">Zie ook</h2>

<p id="wx78"><a href="/wnl/Plantencommunicatie" title="Plantencommunicatie" wx:linktype="known" wx:pagename="Plantencommunicatie" wx:page_id="380331" id="wx79">Plantencommunicatie</a></p>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Resistentie_bij_planten" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx80">Categorie</a>: <span dir="ltr" id="wx81"><a href="/wnl/Categorie:Plantenfysiologie" title="Categorie:Plantenfysiologie" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Plantenfysiologie" wx:page_id="271841" id="wx82">Plantenfysiologie</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
</div>
</body>
</html>
