<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Lipase</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Lipase"/>
<meta name="wx_page_id" content="355873"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Lipase" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Lipase</h1>

<p id="wx2"><b id="wx3">Lipase</b> is een vet splitsend enzym dat <a href="/wnl/Vet" title="Vet" wx:linktype="known" wx:pagename="Vet" wx:page_id="15175" id="wx4">vetten</a> splitst in <a href="/wnl/Glycerine" title="Glycerine" wx:linktype="known" wx:pagename="Glycerine" wx:page_id="44573" id="wx5">glycerine</a> en <a href="/wnl/Vetzuur" title="Vetzuur" wx:linktype="known" wx:pagename="Vetzuur" wx:page_id="47634" id="wx6">vetzuren</a>.</p>

<p id="wx7">Bij de mens komen verschillende typen lipasen voor, zoals <a href="/wnl/Pancreas" title="Pancreas" wx:linktype="known" wx:pagename="Pancreas" wx:page_id="70735" id="wx8">pancreas</a> lipase, <a href="/wnl/Lever" title="Lever" wx:linktype="known" wx:pagename="Lever" wx:page_id="7239" id="wx9">lever</a> lipase, <a href="/wnl/Lysosoom" title="Lysosoom" wx:linktype="known" wx:pagename="Lysosoom" wx:page_id="26728" id="wx10">lysosoom</a> lipase, <a href="/wnl/Maag" title="Maag" wx:linktype="known" wx:pagename="Maag" wx:page_id="23488" id="wx11">maag</a> lipase, <a href="/wnl/Endotheel" title="Endotheel" wx:linktype="known" wx:pagename="Endotheel" wx:page_id="57960" id="wx12">endotheel</a> lipase en verschillende fosfolipasen. De lipase van de pancreas splitst de vetten (triglyceriden) in 2-acylmonoglyceriden en vetzuren [1].</p>

<p id="wx13">In de natuur komen talrijke lipase activiteiten voor, speciaal als gelet wordt op <a href="/wnl/Fosfolipase" class="new" title="Fosfolipase" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Fosfolipase" id="wx14">fosfolipasen</a> en <a href="/wnl/Sphingomyelinase" class="new" title="Sphingomyelinase" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Sphingomyelinase" id="wx15">sphingomyelinasen</a>.</p>

<p id="wx16">Lipasen zijn alom vertegenwoordigd in organismen. Zelfs <a href="/wnl/Virus_%28biologie%29" title="Virus (biologie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Virus_(biologie)" wx:page_id="9724" id="wx17">virussen</a> hebben <a href="/wnl/Gen" title="Gen" wx:linktype="known" wx:pagename="Gen" wx:page_id="10917" id="wx18">genen</a> die voor lipase coderen. De meeste lipasen zijn alfa- en beta-lipasen, die een <a href="/wnl/Chymotrypsine" class="new" title="Chymotrypsine" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Chymotrypsine" id="wx19">chymotrypsine</a>-achtig hydrolyse mechanisme gebruiken, waarbij een <a href="/wnl/Serine" title="Serine" wx:linktype="known" wx:pagename="Serine" wx:page_id="70684" id="wx20">serine</a> <a href="/wnl/Nucleofiel" title="Nucleofiel" wx:linktype="known" wx:pagename="Nucleofiel" wx:page_id="259888" id="wx21">nucleofiel</a>, een <a href="/wnl/Zuur_%28chemie%29" title="Zuur (chemie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Zuur_(chemie)" wx:page_id="581456" id="wx22">zuur</a> residue (meestal <a href="/wnl/Aspartaat" title="Aspartaat" wx:linktype="known" wx:pagename="Aspartaat" wx:page_id="555936" id="wx23">aspartaat</a>) en een <a href="/wnl/Histidine" title="Histidine" wx:linktype="known" wx:pagename="Histidine" wx:page_id="70677" id="wx24">histidine</a> betrokken zijn.</p>

<p id="wx25">Sommige lipasen werken in de levende <a href="/wnl/Cel_%28biologie%29" title="Cel (biologie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Cel_(biologie)" wx:page_id="6781" id="wx26">cel</a>. Het enzym lysosoom lipase zit in het <a href="/wnl/Lysosoom" title="Lysosoom" wx:linktype="known" wx:pagename="Lysosoom" wx:page_id="26728" id="wx27">lysosoom</a>. Andere lipasen zoals dat van de pancreas werken buiten de cel en spelen een rol bij de <a href="/wnl/Spijsvertering" title="Spijsvertering" wx:linktype="known" wx:pagename="Spijsvertering" wx:page_id="136165" id="wx28">spijsvertering</a>. Ook spelen lipasen een belangrijke rol bij de celmembranen, omdat die voor een groot deel uit <a href="/wnl/Fosfolipide" title="Fosfolipide" wx:linktype="known" wx:pagename="Fosfolipide" wx:page_id="44005" id="wx29">fosfolipiden</a> bestaan. Verder zijn ze betrokken bij <a href="/wnl/Cell_signaling" class="new" title="Cell signaling" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Cell_signaling" id="wx30">cell signaling</a> en ontstekingen.</p>

<a id="Aandoeningen" name="Aandoeningen"/>
<wx:section level="2" title="Aandoeningen" id="wxsec2"><h2 id="wx31">Aandoeningen</h2>

<p id="wx32">Tenminste drie genetisch bepaalde aandoeningen worden veroorzaakt door <a href="/wnl/Mutatie_%28biologie%29" title="Mutatie (biologie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Mutatie_(biologie)" wx:page_id="14706" id="wx33">mutatie</a> van lipase genen, zoals bij hyperlipoproteïnemie Type I ( <a href="/wnl/Lipoprote%C3%AFne_Lipase_Defici%C3%ABntie" title="Lipoproteïne Lipase Deficiëntie" wx:linktype="known" wx:pagename="Lipoproteïne_Lipase_Deficiëntie" wx:page_id="907276" id="wx34">Lipoproteïne Lipase Deficiëntie</a>) door mutatie van het gen dat codeert voor lipoproteïne lipase en de <a href="/wnl/Ziekte_van_Wolman" class="new" title="Ziekte van Wolman" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Ziekte_van_Wolman" id="wx35">Ziekte van Wolman</a> door mutatie van het gen dat codeert voor lysosoom lipase.</p>

<a id="Toepassing_in_de_klinische_chemie" name="Toepassing_in_de_klinische_chemie"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Toepassing in de klinische chemie" id="wxsec3"><h2 id="wx36">Toepassing in de klinische chemie</h2>

<p id="wx37">In het bloedplasma kan altijd een geringe lipase-activiteit worden gemeten. Bij acute ontsteking van het pancreas kan deze lipase-activiteit aanzienlijk toenemen. Dat gebeurt door lekkage van lipase uit de zieke <a href="/wnl/Alvleesklier" title="Alvleesklier" wx:linktype="known" wx:pagename="Alvleesklier" wx:page_id="70740" id="wx38">pancreascellen</a> naar het langsstromende bloed. De gemeten toename van de lipase-activiteit in het bloedplasme wordt toegepast als een symptoom van pancreasontsteking. Zowel voor het opsporen van deze ziekte als voor het beoordelen van het verloop ervan is de meting van de lipase-activiteit bruikbaar.</p>

<a id="Externe_link" name="Externe_link"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Externe link" id="wxsec4"><h2 id="wx39">Externe link</h2>

<ul id="wx40">
<li id="wx41"><a href="http://www.jbc.org/cgi/reprint/219/2/735.pdf" class="external autonumber" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx42"/></li>
</ul>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Lipase" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx43">Categorie</a>: <span dir="ltr" id="wx44"><a href="/wnl/Categorie:Enzym" title="Categorie:Enzym" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Enzym" wx:page_id="245269" id="wx45">Enzym</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
in andere talen: <a href="http://da.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="da:Lipase" id="wx46">Dansk</a> | <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="de:Lipase" id="wx47">Deutsch</a> | <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="en:Lipase" id="wx48">English</a> | <a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Lipasa" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="es:Lipasa" id="wx49">Español</a> | <a href="http://fi.wikipedia.org/wiki/Lipaasi" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fi:Lipaasi" id="wx50">Suomi</a> | <a href="http://fr.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fr:Lipase" id="wx51">Français</a> | <a href="http://it.wikipedia.org/wiki/Lipasi" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="it:Lipasi" id="wx52">Italiano</a> | <a href="http://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%AA%E3%83%91%E3%83%BC%E3%82%BC" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ja:リパーゼ" id="wx53">日本語</a> | <a href="http://no.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="no:Lipase" id="wx54">Norsk (bokmål)</a> | <a href="http://pl.wikipedia.org/wiki/Lipaza" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="pl:Lipaza" id="wx55">Polski</a> | <a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/Lipase" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="pt:Lipase" id="wx56">Português</a> | <a href="http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B7%D0%B0" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ru:Липаза" id="wx57">Русский</a> | <a href="http://sv.wikipedia.org/wiki/Lipas" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="sv:Lipas" id="wx58">Svenska</a> | <a href="http://tr.wikipedia.org/wiki/Lipaz" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="tr:Lipaz" id="wx59">Türkçe</a> | <a href="http://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%96%D0%BF%D0%B0%D0%B7%D0%B0" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="uk:Ліпаза" id="wx60">Українська</a></div>
</body>
</html>
