<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Predicaat Hofleverancier</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Predicaat_Hofleverancier"/>
<meta name="wx_page_id" content="193173"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Predicaat Hofleverancier" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Predicaat Hofleverancier</h1>

<div class="wx_image" wx:thumb="thumb" id="wx2"><a href="/wnl/Afbeelding:Logo_spa.JPG" title="Het logo van Spa, hofleverancier van de Belgische en Nederlandse hoven (zie onderaan logo)" wx:linktype="image" wx:pagename="Afbeelding:Logo_spa.JPG" id="wx3"><img src="/wnl/Afbeelding:Logo_spa.JPG" alt="Het logo van Spa, hofleverancier van de Belgische en Nederlandse hoven (zie onderaan logo)" id="wx4"/></a> 

<div class="thumbcaption" id="wx5">
<p id="wx6">Het logo van <a href="/wnl/Spa_%28water%29" title="Spa (water)" wx:linktype="known" wx:pagename="Spa_(water)" wx:page_id="302223" id="wx7">Spa</a>, hofleverancier van de Belgische en Nederlandse hoven (zie onderaan logo)</p>
</div>
</div>

<p id="wx8">Het <b id="wx9">predicaat Hofleverancier</b> was oorspronkelijk een <a href="/wnl/Predicaat_%28titel%29" title="Predicaat (titel)" wx:linktype="known" wx:pagename="Predicaat_(titel)" wx:page_id="715792" id="wx10">predicaat</a> voor bedrijven of personen die producten leverden aan het <a href="/wnl/Hof_%28monarchie%29" title="Hof (monarchie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Hof_(monarchie)" wx:page_id="646082" id="wx11">hof</a>.</p>

<a id="Geschiedenis" name="Geschiedenis"/>
<wx:section level="2" title="Geschiedenis" id="wxsec2"><h2 id="wx12">Geschiedenis</h2>

<p id="wx13"><a href="/wnl/Koning_Lodewijk_Napoleon" title="Koning Lodewijk Napoleon" wx:linktype="known" wx:pagename="Koning_Lodewijk_Napoleon" wx:page_id="40719" id="wx14">Koning Lodewijk Napoleon</a>, die van 1806 tot 1810 koning van Holland was, verleende als eerste de titel 'koopman des konings'. Later nam <a href="/wnl/Willem_I_der_Nederlanden" title="Willem I der Nederlanden" wx:linktype="known" wx:pagename="Willem_I_der_Nederlanden" wx:page_id="11486" id="wx15">koning Willem I</a> (1813-1840), dit over en bedacht de naam <b id="wx16">Hofleverancier</b>. Bedrijven konden hiermee laten zien dat ze in de smaak vielen bij het koningshuis.</p>

<p id="wx17">In 1834 waren er 93 hofleveranciers maar het aantal brevetten is nooit goed bijgehouden zodat niet duidelijk was wie in Nederland hofleverancier zijn of waren. Koning Willem III liet daarom in 1850 een advertentie in de staatscourant zetten waarin "alle Fabrikanten, Winkeliers of andere Personen geregtigd tot het voeren van het Koninklijk Wapen, worden uitgenodigd, hunne bewijzen als zoodanig vòòr de 15den November aanstaande, met opgave hunner woonplaatsen, aan de Hof-Commissie op te zenden". De koning liet de oude brevetten vernietigen en gaf nieuwe brevetten aan die firma's die op de advertentie hadden gereageerd.</p>

<p id="wx18">De glans ging ervan af toen het vorstelijke keurmerk na 1850 niet meer alleen voorbehouden was aan bedrijven die aan het Hof leverden. Soms werd het nagemaakt. Zo kon het gebeuren dat de bakker om de hoek een namaakwapen op zijn gevel zette, om meer klanten te trekken.</p>

<p id="wx19">Dat werd mogelijk toen er naast de kostbare uithangborden van verguld en beschilderd houtsnijwerk na 1850 ook goedkopere gietijzeren borden op de markt kwamen.</p>

<div class="wx_image" wx:align="right" wx:thumb="thumb" id="wx20"><a href="/wnl/Afbeelding:Hofleverancier.jpg" title="Het door Koningin Beatrix voorgeschreven bord" wx:linktype="image" wx:pagename="Afbeelding:Hofleverancier.jpg" id="wx21"><img src="/wnl/Afbeelding:Hofleverancier.jpg" alt="Het door Koningin Beatrix voorgeschreven bord" width="200" id="wx22"/></a> 

<div class="thumbcaption" id="wx23">
<p id="wx24">Het door Koningin Beatrix voorgeschreven bord</p>
</div>
</div>

<p id="wx25"><a href="/wnl/Beatrix_der_Nederlanden" title="Beatrix der Nederlanden" wx:linktype="known" wx:pagename="Beatrix_der_Nederlanden" wx:page_id="5326" id="wx26">Koningin Beatrix</a> herzag het stelsel dan ook. Ze zorgde voor een strikt beleid en legde het onderscheid vast tussen de termen 'Koninklijk' en 'Hofleverancier'. Zij is nu de enige die deze titels kan toewijzen. Grote ondernemingen die in Nederland zijn gevestigd, zoals multinationals, kunnen het <a href="/wnl/Predicaat_Koninklijk" title="Predicaat Koninklijk" wx:linktype="known" wx:pagename="Predicaat_Koninklijk" wx:page_id="156465" id="wx27">predicaat Koninklijk</a> krijgen, mèt kroontje. De <a href="/wnl/Predicaat_%28algemeen%29" title="Predicaat (algemeen)" wx:linktype="known" wx:pagename="Predicaat_(algemeen)" wx:page_id="30617" id="wx28">titel</a> 'Hofleverancier' en het bijbehorende <a href="/wnl/Wapenschild" title="Wapenschild" wx:linktype="known" wx:pagename="Wapenschild" wx:page_id="99149" id="wx29">wapenschild</a> is bestemd voor kleine en middelgrote bedrijven met een regionale uitstraling, die minstens honderd jaar bestaan en een onberispelijke reputatie hebben. Ze hoeven niet per se aan het Hof te leveren. Wanneer een firma in buitenlandse handen overgaat of een statutaire wijziging ondergaat en een N.V. of B.V. wordt vervalt het predicaat.</p>

<p id="wx30">Hoe deze verlening, en ontneming (want ook dat komt voor), zich verhoudt met de <a href="/wnl/Ministeri%C3%ABle_verantwoordelijkheid" title="Ministeriële verantwoordelijkheid" wx:linktype="known" wx:pagename="Ministeriële_verantwoordelijkheid" wx:page_id="179294" id="wx31">ministeriële verantwoordelijkheid</a> is onduidelijk. De koning kan immers geen onderscheidingen verlenen zonder ministerieel contraseign. Ook staat het ontnemen van het predicaat op gespannen voet met de regel dat tegen een beschikking steeds beroep mogelijk moet zijn.</p>

<p id="wx32">Ondanks de strakkere regels zijn er nog her en der in Nederland bedrijven aan te wijzen die ten onrechte het oude bord van een hofleverancier of leverancier aan een lid van de koninklijke familie op hun gevel hebben hangen.</p>

<p id="wx33">In het verleden hebben ook de koninginnen en de prinsen en prinsessen der Nederlanden de titel "leverancier aan Z.K.H. Prins .... der Nederlanden" verleend. Ook deze bedrijven voeren het wapen van degene die het predicaat verleende. Koningin Emma breveteerde 93 leveranciers. Prins Hendrik vermoedelijk elf en Prins Bernard machtigde vijftien bedrijven om zijn wapen te voeren. De zusters van Koningin Beatrix, Prins Claus en hun zonen breveteerden geen leveranciers.</p>

<p id="wx34">In het museum " Buren en Oranje" in <a href="/wnl/Buren_%28stad%29" title="Buren (stad)" wx:linktype="known" wx:pagename="Buren_(stad)" wx:page_id="526092" id="wx35">Buren</a> is een grote verzameling historische wapenborden te bezichtigen.</p>

<a id="Literatuur" name="Literatuur"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Literatuur" id="wxsec3"><h2 id="wx36">Literatuur</h2>

<ul id="wx37">
<li id="wx38">
<p id="wx39">M.R. van der Krogt, <i id="wx40">Hofleveranciers in Nederland</i> (1985)</p>
</li>
</ul>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Predicaat_Hofleverancier" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx41">Categorie</a>: <span dir="ltr" id="wx42"><a href="/wnl/Categorie:Titulatuur" title="Categorie:Titulatuur" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Titulatuur" wx:page_id="88275" id="wx43">Titulatuur</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
in andere talen: <a href="http://da.wikipedia.org/wiki/Hofleverand%C3%B8r" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="da:Hofleverandør" id="wx44">Dansk</a> | <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Hoflieferant" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="de:Hoflieferant" id="wx45">Deutsch</a> | <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Warrant" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="en:Royal_Warrant" id="wx46">English</a> | <a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Orden_Real" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="es:Orden_Real" id="wx47">Español</a> | <a href="http://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BE%A1%E7%94%A8%E9%81%94" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ja:御用達" id="wx48">日本語</a> | <a href="http://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B0" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="mk:Кралска_Повластица" id="wx49">Македонски</a> | <a href="http://no.wikipedia.org/wiki/Hoffleverand%C3%B8r" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="no:Hoffleverandør" id="wx50">Norsk (bokmål)</a> | <a href="http://simple.wikipedia.org/wiki/Royal_Warrant" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="simple:Royal_Warrant" id="wx51">Simple English</a> | <a href="http://sv.wikipedia.org/wiki/Kunglig_hovleverant%C3%B6r" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="sv:Kunglig_hovleverantör" id="wx52">Svenska</a> | <a href="http://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%9A%87%E5%AE%B6%E8%AA%8D%E8%AD%89" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="zh:皇家認證" id="wx53">中文</a></div>
</body>
</html>
