<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Ger Zwertbroek</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Ger_Zwertbroek"/>
<meta name="wx_page_id" content="1192373"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Ger Zwertbroek" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Ger Zwertbroek</h1>

<p id="wx2"><b id="wx3">Gerrit Jan Zwertbroek</b> (<a href="/wnl/Zaandam" title="Zaandam" wx:linktype="known" wx:pagename="Zaandam" wx:page_id="6861" id="wx4">Zaandam</a>, <a href="/wnl/23_augustus" title="23 augustus" wx:linktype="known" wx:pagename="23_augustus" wx:page_id="2969" id="wx5">23 augustus</a> <a href="/wnl/1893" title="1893" wx:linktype="known" wx:pagename="1893" wx:page_id="2627" id="wx6">1893</a> - <a href="/wnl/Amsterdam" title="Amsterdam" wx:linktype="known" wx:pagename="Amsterdam" wx:page_id="12" id="wx7">Amsterdam</a>, <a href="/wnl/20_oktober" title="20 oktober" wx:linktype="known" wx:pagename="20_oktober" wx:page_id="2890" id="wx8">20 oktober</a> <a href="/wnl/1977" title="1977" wx:linktype="known" wx:pagename="1977" wx:page_id="2226" id="wx9">1977</a> was een <a href="/wnl/Nederland" title="Nederland" wx:linktype="known" wx:pagename="Nederland" wx:page_id="1146" id="wx10">Nederlands</a> journalist en medeoprichter van de <a href="/wnl/VARA" title="VARA" wx:linktype="known" wx:pagename="VARA" wx:page_id="26685" id="wx11">VARA</a>.</p>

<p id="wx12">Ger Zwertbroek, zoon van de schipper en scheepstimmerman Anthonie Zwertbroek en Antje Nel, zocht al op jeugdige leeftijd aansluiting bij de arbeidersbeweging in Nederland. Hij was medeoprichter van de Jongelieden <a href="/wnl/Geheelonthouder" title="Geheelonthouder" wx:linktype="known" wx:pagename="Geheelonthouder" wx:page_id="271092" id="wx13">Geheelonthoudersbond</a>. Op 26-jarige leeftijd werd hij bureauchef bij de <a href="/wnl/SDAP" title="SDAP" wx:linktype="known" wx:pagename="SDAP" wx:page_id="33657" id="wx14">SDAP</a>. Samen met de radioredeacteur van <a href="/wnl/Het_Volk_%28Nederland%29" title="Het Volk (Nederland)" wx:linktype="known" wx:pagename="Het_Volk_(Nederland)" wx:page_id="278932" id="wx15">Het Volk</a> <a href="/wnl/Levinus_van_Looi" title="Levinus van Looi" wx:linktype="known" wx:pagename="Levinus_van_Looi" wx:page_id="320429" id="wx16">Levinus van Looi</a> nam hij in 1925 het initiatief tot oprichting van de VARA. Van Looi werd de eerste voorzitter van deze omroeporganisatie en Zwertbroek werd omroepsecretaris en propagandist.</p>

<p id="wx17">In sociaal-democratische kring genoot hij grote populariteit mede vanwege zijn radiopraatjes op de zondagmorgen. Vooral onder de gewone leden was hij geliefd. Het partijestablishment was minder in zijn schik met Zwertbroek, die ook gekozen was in het bestuur van de SDAP. De radiostilte van vijf minuten, die Zwertbroek als een vorm van protest programmeerde tegen de executie van <a href="/wnl/Marinus_van_der_Lubbe" title="Marinus van der Lubbe" wx:linktype="known" wx:pagename="Marinus_van_der_Lubbe" wx:page_id="14894" id="wx18">Marinus van der Lubbe</a> in 1934, leidde tot strafmaatregelen tegen de VARA door de minister van Binnenlandse Zaken <a href="/wnl/Jacob_Adriaan_de_Wilde" title="Jacob Adriaan de Wilde" wx:linktype="known" wx:pagename="Jacob_Adriaan_de_Wilde" wx:page_id="256072" id="wx19">Jacob Adriaan de Wilde</a> in de toenmalige regering <a href="/wnl/Hendrikus_Colijn" title="Hendrikus Colijn" wx:linktype="known" wx:pagename="Hendrikus_Colijn" wx:page_id="61641" id="wx20">Colijn</a>. In datzelfde jaar 1934 resulteerde deze zaak uiteindelijk in de val van Zwertbroek als bestuurder van de VARA en de SDAP. <i id="wx21">De directe aanleiding voor zijn ontslag was echter het feit dat Zwertbroek een aantal maten van de <a href="/wnl/Internationale_%28lied%29" title="Internationale (lied)" wx:linktype="known" wx:pagename="Internationale_(lied)" wx:page_id="803" id="wx22">'Internationale'</a> wenste te gebruiken als pauzeteken tussen de programma's, iets dat naar de opvatting van zijn opponent binnen het bestuur van de VARA, Meyer Sluyser, een verkeerd imago gaf van de VARA</i>.<sup id="_ref-0" class="reference"><a href="#_note-0" title="" wx:fragment="_note-0" wx:linktype="note" id="wx23"/></sup></p>

<p id="wx24">Verbitterd trok Zwertbroek zich terug en begon aan een ware zwerftocht van links naar rechts in het politieke spectrum. Aanvankelijk zocht hij aansluiting bij de <a href="/wnl/Communistische_Partij_van_Nederland" title="Communistische Partij van Nederland" wx:linktype="known" wx:pagename="Communistische_Partij_van_Nederland" wx:page_id="49467" id="wx25">CPN</a>, maar belandde uiteindelijk in <a href="/wnl/Nationaalsocialisme" title="Nationaalsocialisme" wx:linktype="known" wx:pagename="Nationaalsocialisme" wx:page_id="19263" id="wx26">nationaalsocialistische</a> kringen. Voor zijn actieve rol (onder anderen als radiopropagandist) werd hij na de <a href="/wnl/Tweede_Wereldoorlog" title="Tweede Wereldoorlog" wx:linktype="known" wx:pagename="Tweede_Wereldoorlog" wx:page_id="1739" id="wx27">Tweede Wereldoorlog</a> veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf.</p>

<p id="wx28">In de jaren 60 en 70 van de 20e eeuw dook Zwertbroek op als broeder Gerardus Johannes, stichter van een sectarisch gezelschap in Amsterdam. Hij bediende zich bij het uitdragen van zijn boodschap van <a href="/wnl/Antisemitisme" title="Antisemitisme" wx:linktype="known" wx:pagename="Antisemitisme" wx:page_id="12129" id="wx29">antisemitische</a> teksten, maar Zwertbroek werd nooit vervolgd, omdat hij ‘krankzinnig’ was verklaard. Zijn laatste dagen sleet hij in een verzorgingshuis aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam. Hij overleed op 20 oktober 1977.</p>

<a id="Bibliografie" name="Bibliografie"/>
<wx:section level="2" title="Bibliografie" id="wxsec2"><h2 id="wx30">Bibliografie</h2>

<ul id="wx31">
<li id="wx32">
<p id="wx33">Zwertbroek, Gerrit Jan (1934) <i id="wx34">Hallo! is hier de V.A.R.A.?: Wáár blijft dan het vrije woord?</i> - Hilversum - Pach's Boekhandel</p>
</li>

<li id="wx35">
<p id="wx36">Zwertbroek, Gerrit Jan (1933) <i id="wx37">Kapitalistische wanorde of socialistische orde?</i> - Amsterdam - De Arbeiderspers</p>
</li>

<li id="wx38">
<p id="wx39">Zwertbroek, Gerrit Jan (1931) <i id="wx40">Slaven van het kapitalisme of vrije menschen?</i> - Amsterdam - De Arbeiderspers</p>
</li>
</ul>

<wx:template id="wx_t1" pagename="Sjabloon:Bron" page_id="799312"/>
<div style="position:absolute; visibility:hidden; height:0; margin-top:1em;" id="wx41"><a id="Bronnen.2C_noten_en.2Fof_referenties" name="Bronnen.2C_noten_en.2Fof_referenties"/>
<wx:section level="2" title="Bronnen, noten en/of referenties" id="wxsec3"><h2 id="wx42">Bronnen, noten en/of referenties</h2>
</wx:section></div>

<table class="toccolours" style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both;" width="100%" id="wx43">
<tr id="wx44">
<td id="wx45"><b id="wx46">Bronnen, noten en/of referenties:</b> </td>
</tr>

<tr id="wx47">
<td id="wx48">
<p id="wx49">Voetnoten:</p>

<div style="font-size:100%;" id="wx50">
<ol class="references" id="wx51">
<li id="_note-0"><a href="#_ref-0" title="" wx:fragment="_ref-0" wx:linktype="noteref" id="wx52"><b id="wx53">^</b></a> <a href="http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/sluijse" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx54">Biografie van Meyer Sluyser in het Biografisch Woordenboek van Nederland</a></li>
</ol>
</div>

<hr id="wx55"/>
<p id="wx56">Literatuur:</p>

<ul id="wx57">
<li id="wx58"><a href="/wnl/Jaap_van_de_Merwe" title="Jaap van de Merwe" wx:linktype="known" wx:pagename="Jaap_van_de_Merwe" wx:page_id="311002" id="wx59">Merwe, Jaap van de</a>
<p id="wx60">(1989) <i id="wx61">Het zwarte schaap van de rooie familie</i> <a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Booksources&amp;isbn=9023671031" class="internal" id="wx62">ISBN 90-236-7103-1</a> - Amsterdam - Nijgh &amp; Van Ditmar</p>
</li>

<li id="wx63"><a href="/wnl/Jaap_van_de_Merwe" title="Jaap van de Merwe" wx:linktype="known" wx:pagename="Jaap_van_de_Merwe" wx:page_id="311002" id="wx64">Merwe, Jaap van de</a>
<p id="wx65">(1983) <i id="wx66">Gerrit Jan Zwertbroek, de paria van de VARA</i> - bijvoegsel Vrij Nederland nr. 15, 16 april 1983</p>
</li>

<li id="wx67"><a href="http://www.iisg.nl/bwsa/bios/zwertbroek.html" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx68"><i id="wx69">Gerrit Jan Zwertbroek</i> in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland (BWSA)</a></li>

<li id="wx70">
<p id="wx71">Sluyser, Meyer (1950) <i id="wx72">Hier is de VARA, 25 jaar democratisch-socialisme in de omroep</i> - Amsterdam - De Arbeiderspers</p>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</table>

<wx:templateend start="wx_t1"/>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Ger_Zwertbroek" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx73">Categorieën</a>: <span dir="ltr" id="wx74"><a href="/wnl/Categorie:Nederlands_journalist" title="Categorie:Nederlands journalist" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Nederlands_journalist" wx:page_id="111589" id="wx75">Nederlands journalist</a></span> | <span dir="ltr" id="wx76"><a href="/wnl/Categorie:Nederlands_bestuurder" title="Categorie:Nederlands bestuurder" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Nederlands_bestuurder" wx:page_id="686052" id="wx77">Nederlands bestuurder</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
</div>
</body>
<wx:templatearguments for="wx_t1"><wx:argument name="bronvermelding">
<p id="wx78">Voetnoten:</p>

<p id="wx79">---- Literatuur: *<a href="/wnl/Jaap_van_de_Merwe" title="Jaap van de Merwe" wx:linktype="known" wx:pagename="Jaap_van_de_Merwe" wx:page_id="311002" id="wx80">Merwe, Jaap van de</a> (1989) <i id="wx81">Het zwarte schaap van de rooie familie</i> ISBN 90-236-7103-1 - Amsterdam - Nijgh &amp; Van Ditmar *<a href="/wnl/Jaap_van_de_Merwe" title="Jaap van de Merwe" wx:linktype="known" wx:pagename="Jaap_van_de_Merwe" wx:page_id="311002" id="wx82">Merwe, Jaap van de</a> (1983) <i id="wx83">Gerrit Jan Zwertbroek, de paria van de VARA</i> - bijvoegsel Vrij Nederland nr. 15, 16 april 1983 *<a href="http://www.iisg.nl/bwsa/bios/zwertbroek.html" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx84"><i id="wx85">Gerrit Jan Zwertbroek</i> in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland (BWSA)</a> *Sluyser, Meyer (1950) <i id="wx86">Hier is de VARA, 25 jaar democratisch-socialisme in de omroep</i> - Amsterdam - De Arbeiderspers</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
</html>
