<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Anglofriese runen</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Anglofriese_runen"/>
<meta name="wx_page_id" content="187573"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Anglofriese runen" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Anglofriese runen</h1>

<p id="wx2">De <b id="wx3">Anglofriese runen</b> zijn een verzameling <a href="/wnl/Runen" title="Runen" wx:linktype="known" wx:pagename="Runen" wx:page_id="20133" id="wx4">runen</a> die hun naam danken aan hun speciale ontstaansachtergrond.</p>

<p id="wx5">In de vijfde en zesde eeuw trokken <a href="/wnl/Angelen" title="Angelen" wx:linktype="known" wx:pagename="Angelen" wx:page_id="8853" id="wx6">Angelse</a> en <a href="/wnl/Saksen_%28volk%29" title="Saksen (volk)" wx:linktype="known" wx:pagename="Saksen_(volk)" wx:page_id="8861" id="wx7">Saksische</a> stammen het huidige Westen en Noorden van <a href="/wnl/Nederland" title="Nederland" wx:linktype="known" wx:pagename="Nederland" wx:page_id="1146" id="wx8">Nederland</a> binnen als onderdeel van hun overtocht naar <a href="/wnl/Brittanni%C3%AB" title="Brittannië" wx:linktype="known" wx:pagename="Brittannië" wx:page_id="5379" id="wx9">Brittannië</a>. Een deel van de Angelen en Saksen bleef in <a href="/wnl/Friesland" title="Friesland" wx:linktype="known" wx:pagename="Friesland" wx:page_id="17961" id="wx10">Friesland</a> en vermengde zich met de oorspronkelijke bevolking. Ondanks hun gelijke <a href="/wnl/Germanen" title="Germanen" wx:linktype="known" wx:pagename="Germanen" wx:page_id="7879" id="wx11">Germaanse</a> achtergrond waren er wel culturele verschillen zoals de vorm en inhoud van hun <a href="/wnl/Runen" title="Runen" wx:linktype="known" wx:pagename="Runen" wx:page_id="20133" id="wx12">fuþark</a> (of futhark): het <a href="/wnl/Germaanse_talen" title="Germaanse talen" wx:linktype="known" wx:pagename="Germaanse_talen" wx:page_id="671" id="wx13">Oudgermaanse</a> "alfabet". Waarschijnlijk al in de vijfde eeuw ontstond een wederzijdse beïnvloeding waardoor een Anglofriese fuþork ontstond. Die werd uitgebreid met een aantal runentekens, terwijl sommigen veranderden van vorm om een weerspiegeling van veranderingen in de taal weer te geven.</p>

<p id="wx14">De <a href="/wnl/Oudfries" title="Oudfries" wx:linktype="known" wx:pagename="Oudfries" wx:page_id="187128" id="wx15">Oudfriese</a> runen komen alleen voor op losse voorwerpen zoals kammen en munten. Hun betekenis is vaak niet duidelijk en ook is niet altijd onomstreden of het daadwerkelijk om Friese runeninscripties gaat. Van <a href="/wnl/Westeremden" title="Westeremden" wx:linktype="known" wx:pagename="Westeremden" wx:page_id="410295" id="wx16">Westeremden</a> is het inschrift <i id="wx17">Adugîslû m(i)þ Gîsuh(i)ldu</i> van rond <a href="/wnl/800" title="800" wx:linktype="known" wx:pagename="800" wx:page_id="3012" id="wx18">800</a>: "Audgislu met Gishildu". Uit de provincie <a href="/wnl/Groningen_%28provincie%29" title="Groningen (provincie)" wx:linktype="known" wx:pagename="Groningen_(provincie)" wx:page_id="3858" id="wx19">Groningen</a> stammen twee kammen met Oudfriese runeninscripties. Eén van hen bevat enkel het woord <i id="wx20">kobu</i>, “kam”.</p>

<p id="wx21">De taal van de Oudfriese runen is beduidend ouderwetser dan de in het <a href="/wnl/Oudfries" title="Oudfries" wx:linktype="known" wx:pagename="Oudfries" wx:page_id="187128" id="wx22">Oudfries</a> overgeleverde bronnen. Ze worden gedateerd van <a href="/wnl/500" title="500" wx:linktype="known" wx:pagename="500" wx:page_id="12058" id="wx23">500</a> tot <a href="/wnl/800" title="800" wx:linktype="known" wx:pagename="800" wx:page_id="3012" id="wx24">800</a>.</p>

<p id="wx25">De Oudengelse runen zijn omvangrijker in aantal en in lengte van de teksten. Ze worden besproken bij het <a href="/wnl/Oudengels" title="Oudengels" wx:linktype="known" wx:pagename="Oudengels" wx:page_id="255457" id="wx26">Oudengels</a>.</p>

<a id="Bronnen" name="Bronnen"/>
<wx:section level="2" title="Bronnen" id="wxsec2"><h2 id="wx27">Bronnen</h2>

<ul id="wx28">
<li id="wx29"><a href="http://home.hetnet.nl/~adevanderwal/runen.htm" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx30">Fryslân Side</a></li>

<li id="wx31">
<p id="wx32">Krause, W., <i id="wx33">Runen</i> (Berlijn, 1970)</p>
</li>
</ul>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Anglofriese_runen" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx34">Categorieën</a>: <span dir="ltr" id="wx35"><a href="/wnl/Categorie:Germaanse_taal" title="Categorie:Germaanse taal" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Germaanse_taal" wx:page_id="116199" id="wx36">Germaanse taal</a></span> | <span dir="ltr" id="wx37"><a href="/wnl/Categorie:Geschiedenis_van_Groningen" title="Categorie:Geschiedenis van Groningen" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Geschiedenis_van_Groningen" wx:page_id="381800" id="wx38">Geschiedenis van Groningen</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
in andere talen: <a href="http://fy.wikipedia.org/wiki/Anglofryske_runen" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fy:Anglofryske_runen" id="wx39">Frysk</a></div>
</body>
</html>
