<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:wx="http://ilps.science.uva.nl/WikiXML/wx" xml:lang="nl" lang="nl">
<head>
<title>Zwitserduits</title>
<meta name="wx_namespace" content="0"/>
<meta name="wx_pagename" content="Zwitserduits"/>
<meta name="wx_page_id" content="166073"/>
</head>
<body>
<div id="wx_article">
<wx:section level="1" title="Zwitserduits" id="wxsec1"><h1 class="pagetitle" id="wx1">Zwitserduits</h1>

<p id="wx2"><b id="wx3">Zwitserduits</b> (<b id="wx4">Schwyzerdütsch</b>)is een <a href="/wnl/Dialect" title="Dialect" wx:linktype="known" wx:pagename="Dialect" wx:page_id="11609" id="wx5">dialect</a> dat gesproken wordt in <a href="/wnl/Zwitserland" title="Zwitserland" wx:linktype="known" wx:pagename="Zwitserland" wx:page_id="6803" id="wx6">Zwitserland</a> en <a href="/wnl/Liechtenstein" title="Liechtenstein" wx:linktype="known" wx:pagename="Liechtenstein" wx:page_id="10181" id="wx7">Liechtenstein</a>. Het is een verzameling van hoofdzakelijk zogenaamde Hoogalemannische dialecten binnen het <a href="/wnl/Hoogduits" title="Hoogduits" wx:linktype="known" wx:pagename="Hoogduits" wx:page_id="5476" id="wx8">Hoogduits</a>. Een verzameling omdat in elk kanton, zelfs in elk gebied, weer een licht ander dialect wordt gesproken. Taalkundigen hebben enkele honderden verschillende dialecten kunnen onderscheiden.</p>

<p id="wx9">De meest gesproken dialecten zijn Bernduits en Zürichduits. Een opmerkelijk dialect is het Walliserduits, dat in het kanton Wallis gesproken wordt, dat zelfs door de overige Zwitsers moeilijk wordt verstaan.</p>

<p id="wx10">Er bestaat geen officiële schrijfwijze van het Zwitserduits. Onder voornamelijk de jongeren wordt met name bij <a href="/wnl/Short_Message_Service" title="Short Message Service" wx:linktype="known" wx:pagename="Short_Message_Service" wx:page_id="13289" id="wx11">SMS</a>-berichten en in chat-rooms veelvuldig het dialect fonetisch opgeschreven.</p>

<div class="wx_image" wx:thumb="thumb" id="wx12"><a href="/wnl/Afbeelding:Alemanisch.PNG" title="De verspreiding van het Alemannisch in Zuid-Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk" wx:linktype="image" wx:pagename="Afbeelding:Alemanisch.PNG" id="wx13"><img src="/wnl/Afbeelding:Alemanisch.PNG" alt="De verspreiding van het Alemannisch in Zuid-Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk" width="400" id="wx14"/></a> 

<div class="thumbcaption" id="wx15">
<p id="wx16">De verspreiding van het Alemannisch in Zuid-Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk</p>
</div>
</div>

<div id="wx_toc"/>

<a id="Classificatie" name="Classificatie"/>
<wx:section level="2" title="Classificatie" id="wxsec2"><h2 id="wx17">Classificatie</h2>

<ul id="wx18">
<li id="wx19"><a href="/wnl/Indo-Europees" title="Indo-Europees" wx:linktype="known" wx:pagename="Indo-Europees" wx:page_id="41382" id="wx20">Indo-Europees</a> 

<ul id="wx21">
<li id="wx22"><a href="/wnl/Germaanse_talen" title="Germaanse talen" wx:linktype="known" wx:pagename="Germaanse_talen" wx:page_id="671" id="wx23">Germaans</a> 

<ul id="wx24">
<li id="wx25"><a href="/wnl/West-Germaanse_talen" title="West-Germaanse talen" wx:linktype="known" wx:pagename="West-Germaanse_talen" wx:page_id="1943" id="wx26">West-Germaans</a> 

<ul id="wx27">
<li id="wx28"><a href="/wnl/Duits" title="Duits" wx:linktype="known" wx:pagename="Duits" wx:page_id="1765" id="wx29">Duits</a> 

<ul id="wx30">
<li id="wx31"><a href="/wnl/Hoogduits" title="Hoogduits" wx:linktype="known" wx:pagename="Hoogduits" wx:page_id="5476" id="wx32">Hoogduits</a> 

<ul id="wx33">
<li id="wx34"><a href="/wnl/Alemannisch" title="Alemannisch" wx:linktype="known" wx:pagename="Alemannisch" wx:page_id="265756" id="wx35">Alemannisch</a> 

<ul id="wx36">
<li id="wx37"><a href="/wnl/Hoogalemannisch" title="Hoogalemannisch" wx:linktype="known" wx:pagename="Hoogalemannisch" wx:page_id="367763" id="wx38">Hoogalemannisch</a> 

<ul id="wx39">
<li id="wx40"><b id="wx41">Zwitserduits</b></li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>
</li>
</ul>

<a id="Het_Zwitserduits_binnen_het_Alemannische_dialect" name="Het_Zwitserduits_binnen_het_Alemannische_dialect"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Het Zwitserduits binnen het Alemannische dialect" id="wxsec3"><h2 id="wx42">Het Zwitserduits binnen het Alemannische dialect</h2>

<p id="wx43">Het Alemannische dialect kan men verdelen in 3 groepen:</p>

<p id="wx44"><i id="wx45"><b id="wx46"><a href="/wnl/Nederalemannisch" title="Nederalemannisch" wx:linktype="known" wx:pagename="Nederalemannisch" wx:page_id="367742" id="wx47">Nederalemannisch</a></b></i> wordt gesproken in de omgeving van <a href="/wnl/Baden-Baden" title="Baden-Baden" wx:linktype="known" wx:pagename="Baden-Baden" wx:page_id="151079" id="wx48">Baden-Baden</a>, Zuid-Duitsland. Binnen Zwitserland wordt dit dialect gesproken rondom <a href="/wnl/Bazel_%28Zwitserland%29" title="Bazel (Zwitserland)" wx:linktype="known" wx:pagename="Bazel_(Zwitserland)" wx:page_id="22938" id="wx49">Bazel</a> en <a href="/wnl/Solothurn_%28stad%29" title="Solothurn (stad)" wx:linktype="known" wx:pagename="Solothurn_(stad)" wx:page_id="108544" id="wx50">Solothurn</a>.</p>

<p id="wx51"><i id="wx52"><b id="wx53"><a href="/wnl/Hoogalemannisch" title="Hoogalemannisch" wx:linktype="known" wx:pagename="Hoogalemannisch" wx:page_id="367763" id="wx54">Hoogalemannisch</a></b></i> wordt gesproken in Zwitserland en Liechtenstein. Ook het dialect uit het Oostenrijkse <a href="/wnl/Vorarlberg" title="Vorarlberg" wx:linktype="known" wx:pagename="Vorarlberg" wx:page_id="141685" id="wx55">Vorarlberg</a> en het gebied in het zuiden van <a href="/wnl/Baden-W%C3%BCrttemberg" title="Baden-Württemberg" wx:linktype="known" wx:pagename="Baden-Württemberg" wx:page_id="46871" id="wx56">Baden-Württemberg</a> behoort hier toe.</p>

<p id="wx57"><i id="wx58"><b id="wx59"><a href="/wnl/Hoogstalemannisch" class="new" title="Hoogstalemannisch" wx:linktype="unknown" wx:pagename="Hoogstalemannisch" id="wx60">Hoogstalemannisch</a></b></i> wordt gesproken in het gebied van de <a href="/wnl/Alpen" title="Alpen" wx:linktype="known" wx:pagename="Alpen" wx:page_id="10" id="wx61">Alpen</a>. Speciaal in het kanton <a href="/wnl/Wallis_%28kanton%29" title="Wallis (kanton)" wx:linktype="known" wx:pagename="Wallis_(kanton)" wx:page_id="15440" id="wx62">Wallis</a> en door de vroegere bevolking van Wallis gestichte plaatsen in de overige Alpen en Vorarlberg.</p>

<a id="Wie_spreekt_Zwitserduits" name="Wie_spreekt_Zwitserduits"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Wie spreekt Zwitserduits" id="wxsec4"><h2 id="wx63">Wie spreekt Zwitserduits</h2>

<div class="wx_image" wx:thumb="thumb" id="wx64"><a href="/wnl/Afbeelding:Swiss_languages.png" title="Talen in Zwitserland. Paars:Frans, groen:Italiaans, rood:Retoromaans en geel:Zwitserduits" wx:linktype="image" wx:pagename="Afbeelding:Swiss_languages.png" id="wx65"><img src="/wnl/Afbeelding:Swiss_languages.png" alt="Talen in Zwitserland. Paars:Frans, groen:Italiaans, rood:Retoromaans en geel:Zwitserduits" width="250" id="wx66"/></a> 

<div class="thumbcaption" id="wx67">
<p id="wx68">Talen in Zwitserland. Paars:Frans, groen:Italiaans, rood:Retoromaans en geel:Zwitserduits</p>
</div>
</div>

<p id="wx69">In 2000 werd vastgesteld dat 93,3% van de Duitstalige Zwitsers het Zwitserduits dagelijks spreekt, en dit in alle sociale lagen van de bevolking. Weer 66,4% van deze groep gaf aan zelfs nooit Hoogduits te spreken.</p>

<p id="wx70">Op school worden de lessen in Hoogduits gegeven, zodat over het algemeen de Zwitsers wel Hoogduits kunnen spreken. Aan het Hoogduits dat de Zwitsers spreken, zijn ze echter voor Duitsers wel herkenbaar als Zwitsers.</p>

<p id="wx71">De nieuwsuitzendingen wordt in Hoogduits (ook wel Schriftduits genoemd door de Zwitsers) gesproken, alle overige uitzendingen (ook het weerbericht) vinden in het Zwitserduits plaats, waarbij iedereen in het Zwitserduits spreekt, dat men geleerd heeft. Waar de presentator vandaan komt, bijvoorbeeld een <i id="wx72">Zürischnoeri</i>, een oneerbiedige uitdrukking voor een Züricherin, is dan ook direct herkenbaar.</p>

<p id="wx73">Voor de Franssprekende minderheid in Zwitserland vormt het Zwitserduits een probleem. Ze leren namelijk Hoogduits op school en kunnen daarom hun Zwitserduits sprekende partner niet of nauwelijks verstaan. Omgekeerd is het Frans in Zwitserland niet zo afwijkend van het Frans in Frankrijk, dat Duitssprekende Zwitsers, die het Frans geleerd hebben, een conversatie in het Frans niet kunnen volgen. De taalbarrière tussen Frans- en Duitssprekende Zwitsers wordt ook wel eens aangeduid als de "<a href="/wnl/R%C3%B6stigraben" title="Röstigraben" wx:linktype="known" wx:pagename="Röstigraben" wx:page_id="270088" id="wx74">Röstigraben</a>".</p>

<a id="Ontwikkeling_van_het_Zwitserduits" name="Ontwikkeling_van_het_Zwitserduits"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Ontwikkeling van het Zwitserduits" id="wxsec5"><h2 id="wx75">Ontwikkeling van het Zwitserduits</h2>

<p id="wx76">Aan een uitsterven van het Zwitserduits is niet te denken. Eerder de omgekeerde richting vindt plaats. Een leraar zal zijn vak in het Hoogduits geven, maar opmerkingen tussendoor worden in het Zwitserduits gedaan. Dit noemt men ook wel de taal van het verstand tegenover de taal van het hart.</p>

<p id="wx77">Tot de 20e eeuw werd het Zwitserduits alleen thuis gesproken, in het openbare leven werd Hoogduits gesproken. Dit is nu voorbij; ook in het officiële leven wordt nu Zwitserduits gesproken. Alleen in aanwezigheid van een Duitser, een Duits-sprekende buitenlander of een Duits-sprekende Franstalige Zwitser wordt nog Hoogduits gesproken.</p>

<p id="wx78">Ook Zwitserland en dus het Zwitserduits is niet onvatbaar voor de globalisering. Er komen steeds meer leenwoorden uit het Engels die in de taal worden opgenomen. Ook de grotere mobiliteit binnen Zwitserland zorgt ervoor dat de verschillende Zwitserduitse dialecten afvlakken. Aan de andere kant zal een Berner wel oppassen dat hij niet teveel Zürichduits opneemt in zijn taalgebruik, en dit ook andersom.</p>

<a id="Typische_woorden" name="Typische_woorden"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Typische woorden" id="wxsec6"><h2 id="wx79">Typische woorden</h2>

<p id="wx80">De volgende Zwitserduitse woorden zijn wat meer bekend (zijn hier Nederlands fonetisch opgeschreven, de Zwitserse onofficiële schrijfwijze wijkt hiervan af):</p>

<table id="wx81">
<tr id="wx82">
<td width="120" id="wx83"><b id="wx84">Zwitserduits</b> </td>
<td width="120" id="wx85"><b id="wx86">Hoogduits</b> </td>
<td width="120" id="wx87"><b id="wx88">Nederlands</b> </td>
<td width="400" id="wx89"><b id="wx90">Bijzonderheden</b> </td>
</tr>

<tr id="wx91">
<td id="wx92">
<p id="wx93">Gru-etsi / Gru-essuch</p>
</td>
<td id="wx94">
<p id="wx95">Guten Tag</p>
</td>
<td id="wx96">
<p id="wx97">hallo</p>
</td>
<td id="wx98">
<p id="wx99">het Grüezi meer in het oostelijk deel</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx100">
<td id="wx101">
<p id="wx102">Merci</p>
</td>
<td id="wx103">
<p id="wx104">Danke</p>
</td>
<td id="wx105">
<p id="wx106">bedankt</p>
</td>
<td id="wx107">
<p id="wx108">(een leenwoord uit het Frans)</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx109">
<td id="wx110">
<p id="wx111">Exkusee of Axkusie</p>
</td>
<td id="wx112">
<p id="wx113">Entschuldigung</p>
</td>
<td id="wx114">
<p id="wx115">sorry</p>
</td>
<td id="wx116">
<p id="wx117">(van het Franse Excusez)</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx118">
<td id="wx119">
<p id="wx120">Ksie</p>
</td>
<td id="wx121">
<p id="wx122">gewesen</p>
</td>
<td id="wx123">
<p id="wx124">geweest</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx125">
<td id="wx126">
<p id="wx127">Ankê</p>
</td>
<td id="wx128">
<p id="wx129">Butter</p>
</td>
<td id="wx130">
<p id="wx131">boter</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx132">
<td id="wx133">
<p id="wx134">buugle</p>
</td>
<td id="wx135">
<p id="wx136">arbeiten</p>
</td>
<td id="wx137">
<p id="wx138">werken</p>
</td>
<td id="wx139">
<p id="wx140">soms ook bügeln</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx141">
<td id="wx142">
<p id="wx143">posjte, kuumerle</p>
</td>
<td id="wx144">
<p id="wx145">einkaufen</p>
</td>
<td id="wx146">
<p id="wx147">boodschappen doen</p>
</td>
<td id="wx148">
<p id="wx149">in het westen ook "Kommisione mache" (uit het Frans)</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx150">
<td id="wx151">
<p id="wx152">Adee, Adië, Tsjau</p>
</td>
<td id="wx153">
<p id="wx154">auf Wiedersehen</p>
</td>
<td id="wx155">
<p id="wx156">tot ziens</p>
</td>
<td id="wx157">
<p id="wx158">(Italiaans:Ciao)</p>
</td>
</tr>

<tr id="wx159">
<td id="wx160">
<p id="wx161">Schwiets</p>
</td>
<td id="wx162">
<p id="wx163">Schweiz</p>
</td>
<td id="wx164">
<p id="wx165">Zwitserland</p>
</td>
<td id="wx166">
<p id="wx167">Het toont als de naam van het kanton <a href="/wnl/Schwyz_%28kanton%29" title="Schwyz (kanton)" wx:linktype="known" wx:pagename="Schwyz_(kanton)" wx:page_id="120226" id="wx168">Schwyz</a>, hetgeen door Zwitsers echter uitgesproken wordt als <i id="wx169">Schwuts</i></p>
</td>
</tr>
</table>

<p id="wx170">Hoe dichter men bij <a href="/wnl/Romandi%C3%AB" title="Romandië" wx:linktype="known" wx:pagename="Romandië" wx:page_id="837346" id="wx171">Romandië</a> komt, hoe meer leenwoorden uit het Frans in het Zwitserduits vermengd worden.</p>

<p id="wx172">Er worden ook woorden gebruikt, die alleen regionaal worden begrepen. In het Freiburgerduits, speciaal het uit het district Sense, heeft bevoorbeeld woorden als <i id="wx173">fahketa</i> voor broekzak, <i id="wx174">woi</i> en <i id="wx175">ai</i> voor omhoog en omlaag, waar in andere delen meer het <i id="wx176">oefe</i> en <i id="wx177">abbe</i> wordt gebruikt. Een Freiburger zegt bijvoorbeeld voor zometeen <i id="wx178">nai</i>, hetgeen een Berner al niet meer verstaat; die zegt gewoon nachher (zoals in het Duits).</p>

<a id="Uitspraak" name="Uitspraak"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Uitspraak" id="wxsec7"><h2 id="wx179">Uitspraak</h2>

<ul id="wx180">
<li id="wx181">
<p id="wx182">Een klank die zowel in het Nederlands, als in het Zwitserduits gebruikt wordt en niet in de Duitse standaardtaal is de <i id="wx183">ch</i>. Deze <i id="wx184">ch</i> wordt vaak ook aan een k aangeplakt. Bijvoorbeeld krank - chrankch -ziek.</p>
</li>

<li id="wx185"><i id="wx186">Ei</i>
<p id="wx187">wordt vaak <i id="wx188">ie</i>. Bijvoorbeeld <i id="wx189">Zeit</i> (tijd) wordt <i id="wx190">Tsiet</i>.</p>
</li>

<li id="wx191">
<p id="wx192">De <i id="wx193">n</i> aan het einde van het woord wordt vaak niet uitgesproken: <i id="wx194">singen</i> wordt <i id="wx195">singe</i></p>
</li>

<li id="wx196">
<p id="wx197">De <i id="wx198">-eln</i> wordt verdraaid tot <i id="wx199">-le</i>. Bijvoorbeeld <i id="wx200">zügeln</i> (verhuizen) wordt <i id="wx201">tsügle</i>.</p>
</li>

<li id="wx202">
<p id="wx203">De uitgang <i id="wx204">-ung</i> wordt <i id="wx205">-ig</i>. Bijvoorbeeld het Duitse woord voor kruising <i id="wx206">Kreuzung</i> wordt <i id="wx207">Chrüzig</i>.</p>
</li>

<li id="wx208">
<p id="wx209">Voltooid deelwoorden worden vaak verkort. Bijvoorbeeld <i id="wx210">gehabt</i> (gehad) wordt <i id="wx211">gha</i>, <i id="wx212">gesehen</i> (gezien) wordt <i id="wx213">gseh</i>.</p>
</li>
</ul>

<a id="Grammatica" name="Grammatica"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Grammatica" id="wxsec8"><h2 id="wx214">Grammatica</h2>

<ul id="wx215">
<li id="wx216">
<p id="wx217">Er wordt maar een verleden tijd gebruikt, namelijk de voltooid tegenwoordige tijd. Onvoltooid verleden tijd of de voltooid verleden tijd dus niet. Bijvoorbeeld: <i id="wx218">I bi gsi</i> - "ich bin gewesen" - ik was of ik ben geweest</p>
</li>

<li id="wx219">
<p id="wx220">Het gebruik van de toekomstige tijd is vrij ongebruikelijk</p>
</li>

<li id="wx221">
<p id="wx222">De genitief wordt in de meeste dialecten niet gebruikt. Bijvoorbeeld: <i id="wx223">em Maa sies Hoes</i> - "das Haus des Mannes" - het huis van de man.</p>
</li>

<li id="wx224">
<p id="wx225">Het gebruikt van het woord <i id="wx226">wo</i> (waar) ipv het Duitse "der, die, das, was, welcher, welches". Voorbeeld: <i id="wx227">das wo sie mir gseit het</i> - "das, was sie mir sagte" - datgene, dat ze me heeft gezegd</p>
</li>

<li id="wx228">
<p id="wx229">Dubbel gebruik van bepaalde werkwoorden als komen en laten. Bijvoorbeeld: <i id="wx230">Sie choent cho loufe</i> - "Sie kommt laufen" - Ze komt lopen. Of: <i id="wx231">Si laat mi nit la sjlafe</i> - "Sie lässt mich nicht schlafen" - Ze laat me niet slapen.</p>
</li>
</ul>

<a id="Helvetismen" name="Helvetismen"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Helvetismen" id="wxsec9"><h2 id="wx232">Helvetismen</h2>

<p id="wx233">Helvetismen zijn:</p>

<ul id="wx234">
<li id="wx235">
<p id="wx236">typische bijzonderheden in de taal, die gelden voor Zwitserland, in het bijzonder de Duitszwitserse standaardtaal, en niet voor het overige Duitse taalgebied</p>
</li>

<li id="wx237">
<p id="wx238">woorden in de officiële Duitse standaardtaal, die uit Zwitserland en het Zwitserduits stammen</p>
</li>
</ul>

<a id="Andere_woorden" name="Andere_woorden"/>
<wx:section level="3" title="Andere woorden" id="wxsec13"><h3 id="wx239">Andere woorden</h3>

<p id="wx240">In Zwitserland worden in de Zwitserse variant van de standaardtaal vele andere woorden gebruikt, dan het Standaard Hoogduits van Duitsland. Hier enige voorbeelden (Zwitserse variant - standaardtaal van Duitsland - Nederlands):</p>

<ul id="wx241">
<li id="wx242"><i id="wx243">Beiz - Kneipe</i>
<p id="wx244">- café</p>
</li>

<li id="wx245"><i id="wx246">Estrich - Dachboden</i>
<p id="wx247">- zolder</p>
</li>

<li id="wx248"><i id="wx249">Glace - Speiseis</i>
<p id="wx250">- ijsje</p>
</li>

<li id="wx251"><i id="wx252">Kartoffelstock - Kartoffelpuree</i>
<p id="wx253">- aardappelpuree</p>
</li>

<li id="wx254"><i id="wx255">Kehrricht - Abfall</i>
<p id="wx256">- afval</p>
</li>

<li id="wx257"><i id="wx258">Nachtessen - Abendessen</i>
<p id="wx259">- avondeten</p>
</li>

<li id="wx260"><i id="wx261">Natel - Handy</i>
<p id="wx262">- mobiele telefoon (de eerste mobiele telefoons in Zwitserland heetten Natel)</p>
</li>

<li id="wx263"><i id="wx264">Poulet - Hähnchen</i>
<p id="wx265">- gebraten kip</p>
</li>

<li id="wx266"><i id="wx267">Sackgeld - Taschengeld</i>
<p id="wx268">- zakgeld</p>
</li>

<li id="wx269"><i id="wx270">speditiv - rasch, schnell</i>
<p id="wx271">- snel</p>
</li>

<li id="wx272"><i id="wx273">Spital - Krankenhaus</i>
<p id="wx274">- ziekenhuis</p>
</li>

<li id="wx275"><i id="wx276">Velo - Fahrrad</i>
<p id="wx277">- fiets</p>
</li>

<li id="wx278"><i id="wx279">WC - Klo</i>
<p id="wx280">- toilet</p>
</li>
</ul>

<a id="Woorden_uit_het_Zwitserduits_die_in_het_Standaardduits_zijn_overgenomen" name="Woorden_uit_het_Zwitserduits_die_in_het_Standaardduits_zijn_overgenomen"/>
</wx:section><wx:section level="3" title="Woorden uit het Zwitserduits die in het Standaardduits zijn overgenomen" id="wxsec14"><h3 id="wx281">Woorden uit het Zwitserduits die in het Standaardduits zijn overgenomen</h3>

<p id="wx282">Woorden als <i id="wx283">Gletscher</i> - gletsjer, <i id="wx284">Heimweh</i> - heimwee, <i id="wx285">Putsch</i> - volkspoging tot omverwerping van de regering, <i id="wx286">Müsli</i> - müsli, <i id="wx287">Fondue</i> - fondue en <i id="wx288">Lawine</i> - lawine zijn bekende Duitse woorden, die oorspronkelijk uit Zwitserland komen.</p>

<a id="Uitspraak_2" name="Uitspraak_2"/>
</wx:section><wx:section level="3" title="Uitspraak" id="wxsec15"><h3 id="wx289">Uitspraak</h3>

<p id="wx290">Soms wijkt de klemtoon net iets af.</p>

<ul id="wx291">
<li id="wx292">
<p id="wx293">Michael vón Grueningen in Zwitserland. In het Hoogduits Michael von Grúeningen</p>
</li>

<li id="wx294">
<p id="wx295">Bij afkortingen ligt de klemtoon op de eerste letter in Zwitserland</p>
</li>

<li id="wx296">
<p id="wx297">Vreemde woorden uit andere talen hebben de klemtoon op de eerste lettergreep: Ásphalt</p>
</li>
</ul>

<a id="Afwijkende_schrijfwijze" name="Afwijkende_schrijfwijze"/>
</wx:section><wx:section level="3" title="Afwijkende schrijfwijze" id="wxsec16"><h3 id="wx298">Afwijkende schrijfwijze</h3>

<p id="wx299">In Zwitserland wordt de -ß- (Ringel-S) als -ss- geschreven.</p>

<a id="Trivia" name="Trivia"/>
</wx:section></wx:section><wx:section level="2" title="Trivia" id="wxsec10"><h2 id="wx300">Trivia</h2>

<p id="wx301">Er is een Wikipedia die in het Zwitserduits (Allemanisch) is opgezet: <a href="http://als.wikipedia.org/wiki/Houptsyte" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx302">als.wikipedia.org</a></p>

<a id="Zie_ook" name="Zie_ook"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Zie ook" id="wxsec11"><h2 id="wx303">Zie ook</h2>

<p id="wx304"><a href="/wnl/Klankverschuivingen_in_de_Germaanse_talen" title="Klankverschuivingen in de Germaanse talen" wx:linktype="known" wx:pagename="Klankverschuivingen_in_de_Germaanse_talen" wx:page_id="197443" id="wx305">Klankverschuivingen in de Germaanse talen</a></p>

<a id="Externe_links" name="Externe_links"/>
</wx:section><wx:section level="2" title="Externe links" id="wxsec12"><h2 id="wx306">Externe links</h2>

<ul id="wx307">
<li id="wx308"><a href="http://www.dialekt.ch/" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx309">dialekt.ch</a>
<p id="wx310">een site met geluidsvoorbeelden van de verschillende dialecten, Duitstalig</p>
</li>

<li id="wx311"><a href="http://www.idiotikon.ch/" class="external text" wx:linktype="external" rel="nofollow" id="wx312">Schweizerisches Idiotikon of Schweizerdeutsches Wörterbuch</a>
<p id="wx313">het grote woordenboek over het Zwitserduits van de 13de tot de 21ste eeuw</p>
</li>
</ul>

<p id="wx314"><wx:template id="wx_t1" pagename="Sjabloon:Link_FA" page_id="281472"/>
<span id="interwiki-de-fa" class="FA"/> <wx:templateend start="wx_t1"/>
</p>
</wx:section></wx:section></div>
<div id="wx_categorylinks">
<a href="/wnl/index.php?title=Speciaal:Categories&amp;article=Zwitserduits" title="Speciaal:Categories" wx:linktype="known" wx:pagename="Speciaal:Categories" id="wx315">Categorieën</a>: <span dir="ltr" id="wx316"><a href="/wnl/Categorie:Taal_in_Zwitserland" title="Categorie:Taal in Zwitserland" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Taal_in_Zwitserland" wx:page_id="547841" id="wx317">Taal in Zwitserland</a></span> | <span dir="ltr" id="wx318"><a href="/wnl/Categorie:Liechtenstein" title="Categorie:Liechtenstein" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Liechtenstein" wx:page_id="72166" id="wx319">Liechtenstein</a></span> | <span dir="ltr" id="wx320"><a href="/wnl/Categorie:Duitse_streektaal_en_dialect" title="Categorie:Duitse streektaal en dialect" wx:linktype="known" wx:pagename="Categorie:Duitse_streektaal_en_dialect" wx:page_id="580913" id="wx321">Duitse streektaal en dialect</a></span></div>
<div id="wx_languagelinks">
in andere talen: <a href="http://als.wikipedia.org/wiki/Schweizerdeutsch" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="als:Schweizerdeutsch" id="wx322">Alemannisch</a> | <a href="http://ca.wikipedia.org/wiki/Alemany_su%C3%ADs" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ca:Alemany_suís" id="wx323">Català</a> | <a href="http://cs.wikipedia.org/wiki/%C5%A0v%C3%BDcarsk%C3%A1_n%C4%9Bm%C4%8Dina" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="cs:Švýcarská_němčina" id="wx324">Česky</a> | <a href="http://da.wikipedia.org/wiki/Schweizertysk" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="da:Schweizertysk" id="wx325">Dansk</a> | <a href="http://de.wikipedia.org/wiki/Schweizerdeutsch" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="de:Schweizerdeutsch" id="wx326">Deutsch</a> | <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Swiss_German" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="en:Swiss_German" id="wx327">English</a> | <a href="http://eo.wikipedia.org/wiki/Svisgermana_lingvo" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="eo:Svisgermana_lingvo" id="wx328">Esperanto</a> | <a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Alem%C3%A1n_de_Suiza" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="es:Alemán_de_Suiza" id="wx329">Español</a> | <a href="http://fr.wikipedia.org/wiki/Suisse_allemand" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="fr:Suisse_allemand" id="wx330">Français</a> | <a href="http://he.wikipedia.org/wiki/%D7%92%D7%A8%D7%9E%D7%A0%D7%99%D7%AA_%D7%A9%D7%95%D7%95%D7%99%D7%99%D7%A6%D7%A8%D7%99%D7%AA" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="he:גרמנית_שווייצרית" id="wx331">עברית</a> | <a href="http://id.wikipedia.org/wiki/Bahasa_Jerman_Swiss" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="id:Bahasa_Jerman_Swiss" id="wx332">Bahasa Indonesia</a> | <a href="http://it.wikipedia.org/wiki/Svizzero_tedesco" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="it:Svizzero_tedesco" id="wx333">Italiano</a> | <a href="http://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B9%E3%82%A4%E3%82%B9%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9E" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="ja:スイスドイツ語" id="wx334">日本語</a> | <a href="http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_schwyzert%C3%BC%C3%BCtsch" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="pl:Język_schwyzertüütsch" id="wx335">Polski</a> | <a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/Su%C3%AD%C3%A7o-alem%C3%A3o" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="pt:Suíço-alemão" id="wx336">Português</a> | <a href="http://sv.wikipedia.org/wiki/Schweizertyska" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="sv:Schweizertyska" id="wx337">Svenska</a> | <a href="http://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/S%C5%ABi-se_Tek-g%C3%AD" class="external" wx:linktype="interwiki" wx:pagename="zh-min-nan:Sūi-se_Tek-gí" id="wx338">Bân-lâm-gú</a></div>
</body>
<wx:templatearguments for="wx_t1"><wx:argument name="1">
<p id="wx339">de</p>
</wx:argument></wx:templatearguments>
</html>
